තවත් භාෂාවලින්: English · தமிழ்
රාජ්ය සේවය පරිවර්තනය සඳහා කෘත්රිම බුද්ධිය (AI for Transforming Public Service)
සංකල්ප, යෙදවුම් සහ රාජ්ය නිලධාරීන් සඳහා ප්රායෝගික මගපෙන්වීමක් — කුඩා විද්යුත් ග්රන්ථය (Mini eBook)
කර්තෘ: සමිස අබේසිංහ (Samisa Abeysinghe) — නිර්මාතෘ සහ ප්රධාන විධායක ඉංජිනේරු, ඉඩසර ඩිජිටල් (Idasara Digital (Pvt) Ltd)
මූලාශ්ර දේශන මාලාව: AI for Public Sector (ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයීය මුලපිරීම සහ දිවයින පුරා රාජ්ය නිලධාරීන් 10,000කට අධික පිරිසක් සඳහා පැවැත්වූ සැසි මාලාවේ 10 වන සංස්කරණය)
නිල වේදිකාවන්: idasara.org | academy.idasara.org
✍️ කර්තෘ ප්රවේශය: ලිපිගොනු කන්දෙන් ඔබ්බට ජාතික දැක්මක් කරා
2025 වසරේ අප්රේල්-මැයි මාසවල ජනාධිපති කාර්යාලයේ ඇරයුමෙන් මා සහ මගේ හිතවත් මිත්ර හර්ෂ පුරසිංහ (Harsha Purasinghe) මහතා එක්ව රාජ්ය සේවය සඳහා කෘත්රිම බුද්ධිය හඳුන්වා දීමේ පළමු පුහුණු සැසිය ආරම්භ කරන විට, අප ඉදිරියේ වූයේ එක් මූලික අභියෝගයකි: ලෝකය අධිවේගයෙන් කෘත්රිම බුද්ධිය දෙසට ඇදී යද්දී, ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය සේවයේ කොඳුනාරටිය බඳු නිලධාරියා එම තාක්ෂණයෙන් සන්නද්ධ කරන්නේ කෙසේද?
අප දෙදෙනාම මීට පෙර ශ්රී ලංකා තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ නියෝජිතායතනයේ (ICTA) අධ්යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකයන් ලෙස කටයුතු කරමින් රාජ්ය තන්ත්රයේ ඩිජිටල්කරණයේ සංකීර්ණතා සමීපව අත්විඳ ඇත්තෙමු. එතැන් පටන් ගතවූ වසරකට වැඩි කාලය තුළ කොළඹින් බැහැරව යාපනය, නුවර, මාතර, කළුතර, හම්බන්තොට සහ කතරගම ඇතුළු දිවයිනේ නන් දෙසට යමින් ප්රාදේශීය ලේකම්වරුන්, සහකාර ප්රාදේශීය ලේකම්වරුන්, ගණකාධිකාරීවරුන්, කළමනාකරණ සහකාරවරුන් සහ ග්රාම නිලධාරීන් 10,000කට අධික පිරිසක් සමග මුහුණට මුහුණ ලා සංවාදයේ යෙදීමට මට හැකි විය.
මේ ඔබ කියවන කුඩා විද්යුත් ග්රන්ථය (Mini eBook) බිහිවන්නේ එම සජීවී සැසිවාරවලදී මා දැක්වූ අදහස්, නිලධාරීන් නැගූ හෘදයාංගම පැනයන්, සහ ඒ තුළින් ගොඩනැඟුණු ප්රායෝගික විසඳුම්වල 10 වන පරිණාමීය සංස්කරණය (Version 10.0) පදනම් කරගනිමිනි.
මෙය හුදෙක් සාරාංශගත දේශන ස්ලයිඩ (slides) කිහිපයක පෙළ එකතුවක් නොවේ. මෙය සජීවී දේශන ශාලාවේදී අප හුවමාරු කරගත් අව්යාජ අදහස්, ඉංජිනේරුමය ගැඹුර සහ මානුෂීය සංවේදීතාව කැටිකොට ලියැවුණු ලිඛිත ප්රකාශනයකි.
🎯 "කාර්යයන් යන්ත්රයට — තනතුරු ඔබට"
ඕනෑම ශාලාවකට ගොඩවැදුණු විට නිලධාරීන්ගේ දෑස්වල පෙනෙන එක් පොදු හැඟීමක් තිබේ: "මේ තාක්ෂණය නිසා මගේ රැකියාව මට අහිමි වේවිද?"
මගේ ස්ථිරසාර සහ අවිවාදිත පිළිතුර වන්නේ: කෘත්රිම බුද්ධිය කිසිදා ඔබේ තනතුර උදුරා ගන්නේ නැත. නමුත් එය ඔබේ මේසය මත ඇති ඒකාකාරී, පුනරාවර්තී සහ වෙහෙසකර කාර්යයන් (tasks) භාරගනු ඇත.
පරිගණකයකට ලිපිගොනු පිරික්සිය හැක, කෙටුම්පත් ලිවිය හැක, නීති රෙගුලාසි හරස් පරීක්ෂා කළ හැක. එහෙත් ඔබේ කවුන්ටරය ඉදිරියේ අසරණව කඳුළු සලන පුරවැසියාගේ දුක අසා සිටීමට, චක්රලේඛයකට හසුනොවන තැනක මානුෂීය යුක්තිය පසිඳලීමට, නැතහොත් අවසාන තීන්දුව වෙනුවෙන් අත්සන තබා නීතිය ඉදිරියේ වගවීමට කිසිදු කෘත්රිම බුද්ධි ඇල්ගොරිතමයකට නොහැක.
තාක්ෂණය පැමිණෙන්නේ ඔබව ඉවත් කිරීමට නොව, ලිපිගොනු කන්දෙන් ඔබව නිදහස් කර, ඔබ තුළ සිටින සැබෑ සේවාදායක මානවයා පුරවැසියා වෙත ආපසු ලබා දීමටයි.
🌐 ඉඩසර දැක්ම, ඉගෙනුම් ඉණිමඟ සහ තාක්ෂණික රූප සටහන්
මෙම ග්රන්ථයේ ඇතුළත් ප්රධාන පද්ධති නිර්මාණ රූප සටහන් මුල් ඉදිරිපත් කිරීමේදී භාවිත කළ පරිදි ඉංග්රීසි බසින්ම තබා ඇත්තේ කරුණු දෙකක් පෙරදැරි කරගෙනය: 1. ජාත්යන්තර මෘදුකාංග සහ AI පද්ධතිවල සම්මත පාරිභාෂිතය එලෙසම ග්රහණය කරගැනීමට නිලධාරියාට ඇති හැකියාව තහවුරු කිරීම. 2. ඉඩසර ඇකඩමිය (Idasara Academy) මගින් හඳුන්වා දී ඇති "ඉංග්රීසි ඉගෙනුම් ඉණිමඟ" (English Learn Ladder) සංකල්පය අනුව, ඕනෑම කෙනෙකුට බියෙන් තොරව, පියවරෙන් පියවර භාෂා බාධකය ජයගත හැකි බැවිනි.
ඉඩසර ආයතනයේ (idasara.org) මූලික මෙහෙවර වන්නේ ඩිජිටල් බලගැන්වීම තුළින් ආර්ථික බලගැන්වීම (Economic Empowerment through Digital Empowerment) ඇති කිරීමයි. අධ්යාපනය යනු හුදු ටියුෂන් හෝ විභාග සහතික මත පමණක් යැපෙන්නක් නොවේ; එය තමන් විසින්ම ඉගෙන ගැනීමේ කලාව හෙවත් "ඉගෙන ගැනීමට ඉගෙනීම" (Learn to Learn) සහ සැබෑ රැකියා කුසලතා (Employability) ගොඩනැංවීමයි. රාජ්ය නිලධාරියා ඩිජිටල් සාක්ෂරතාවයෙන් බලගැන්වීම යනු සමස්ත රටේම ආර්ථිකය ඩිජිටල්කරණය කිරීමේ පළමු පියවරයි.
📑 පරිච්ඡේද පටුන (Table of Contents)
| පරිච්ඡේදය | මාතෘකාව | සාරාංශගත විෂය පථය |
|---|---|---|
| 01 | රාජ්ය සේවය පරිවර්තනය සඳහා කෘත්රිම බුද්ධිය | හැඳින්වීම, සභාවේ ප්රශ්න 3, "කාර්යයන් යන්ත්රයට — තනතුරු ඔබට", ජාතික ඩිජිටල් සැලැස්ම මේසය මතට, ප්රමුඛ AI මාදිලි සහ ඉඩසර මෙහෙවර. |
| 02 | පරිගණක මූලධර්මවල සිට උත්පාදක AI දක්වා | පරිගණකයේ උපත (0 සහ 1), මෙහෙයුම් පද්ධති, කම්පයිලර්හි කාර්යභාරය, වසර 70ක කේත බාධකය බිඳවැටීම, Traditional AI vs Generative AI, AI හි ස්ථර 5 (Energy, Chips, Infra, Models, Apps) සහ ශ්රී ලංකාවේ අවස්ථාව. |
| 03 | මහා පරිමාණ භාෂා ආකෘති (LLMs), GPTs සහ පද්ධති නිර්මාණ සැලැස්ම | LLM-GPT ධූරාවලිය, ජපානයේ ෂින්කන්සෙන් සහ පිළිහුඩුවා (Biomimicry to Neural Networks), සම්භාවිතා එන්ජිමක් මිස සත්යයේ එන්ජිමක් නොවීම, ටෝකනීකරණය, ට්රාන්ස්ෆෝමර් සහ උ/පෙළ සංයුක්ත ගණිතයේ දෛශික/න්යාස (Matrix/Vector multiplication), බහු-ආකෘතික ඒකාබද්ධතාව, භාෂා පක්ෂග්රාහීත්වය. |
| 04 | ස්වභාවික භාෂා විප්ලවය, මානව ශාස්ත්ර පුනරුදය සහ AI සාක්ෂරතාව | ස්වභාවික භාෂාව අවසාන කේතය ලෙස, NLP-NLU-NLG, "සකස්කඩ නොකියූ කට උගේ කට හුඹස් කට", ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ Dots කතාව, ATM ආච්චි සහ සාධක 3ක සත්යාපනය (2FA), ඩිජිටල් පරතරය පියවීම. |
| 05 | පැහැදිලි අදහස් ප්රකාශනය (Articulation), කුතුහලය සහ Prompting | ප්රොම්ප්ට් ඉංජිනේරුකරණය, ජෝර්ඩන් පීටර්සන්ගේ ප්රකාශන බලය, කුඩා දරුවාගේ කුතුහල මූලධර්මය (Sigiriya Phone Thought Experiment), ශූන්ය-අවිනිශ්චිතතා රාමුව, සීමා පැනවීම, Idasara Academy Learn to Learn සම්බන්ධතාව. |
| 06 | උසස් ප්රොම්ප්ට් ක්රමවේද සහ ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල "Promptathon" | Zero-shot, Few-shot, Chain-of-Thought (CoT), Negative Prompting, භූමිකා පාදක (Persona) ප්රොම්ප්ට්, තනි කවුළු ප්රාදේශීය ලේකම් ක්රමය, Promptathon වැඩපිළිවෙළ — නීති සහ කාර්ය ප්රවීණයන් එකම පරිගණකයක් වටා ඒකරාශී කිරීම. |
| 07 | තනි කවුළු රාජ්ය සේවා පද්ධති නිර්මාණ සැලැස්ම සහ විස්තීර්ණ ප්රොම්ප්ට් | Single Window සංකල්පයේ මූලාරම්භය (WTO Customs), ව්යාපාර ක්රියාවලි ප්රති-ඉංජිනේරුකරණය (BPR), රාජ්ය ප්රසම්පාදන සහ මූල්ය රෙගුලාසි සඳහා RAG භාවිතය, නොමිලේ සහ ගෙවන ලද මාදිලි අතර දත්ත රහස්යතාව. |
| 08 | උත්පාදක AI හි අවදානම්, සයිබර් ආරක්ෂාව සහ වගකීම් සහගත භාවිතය | අවදානම් 7, ඩෙලොයිට් ආයතනයේ $440,000ක පාඩම, "කියවීම යනු මානව පාලනයයි", සමිසගේ ත්රිත්ව ස්ථර තහවුරු කිරීමේ ක්රමය (Google AI → Gemini → Claude), Shadow AI, පැරණි මෘදුකාංග සහ MOSIP/SLUDI අවදානම්. |
| 09 | පුරවැසි සේවා නවෝත්පාදනය, අවුකන පිළිම ආදර්ශය සහ අනාගත පද්ධති | අවුකන බරණැස්තාගේ පැය 2ක පාඩම, ජපන් මුහුණු 3 සහ කළුතර DS කාර්යාලයේ දරුවාගේ කතාව, ග්රාම නිලධාරී කුමාරි, AI Agents, Loop Engineering, Embodied Intelligence, AI Token Economics (30 දෙනෙකුට ලක්ෂ 40ක් වැයකර 70ක ප්රතිඵල ගැනීම), Coder එදිරිව Product Engineer, රැකියා සුදුසුකම් (Employability). |
| 10 | නිගමනය, රන් නීති 5 සහ ඉදිරි දැක්ම | GPT-4 සිට GPT-6 දක්වා ගමන, නිවසට පැමිණි PhD කණ්ඩායම, රාජ්ය නිලධාරියා සඳහා රන් නීති 5, අඛණ්ඩ ඉගෙනුම, Idasara Academy හි සම්පත් (English Learn Ladder, Learn to Learn, Employability). |
🌟 මෙම ග්රන්ථය කියවන ඔබට මගේ පණිවිඩය
තාක්ෂණය යනු හුදු කෝඩින්ග් හෝ ඇල්ගොරිතම නොවේ; එය මානව විභවය උපරිමයෙන් මුදාහල හැකි මෙවලමකි. කියවන්න, ගැඹුරින් හිතන්න, කුතුහලයෙන් ප්රශ්න කරන්න, අදහස් මැනවින් ප්රකාශ කරන්න (articulate). ඒ මානුෂීය ශක්තිය මත පිහිටා කෘත්රිම බුද්ධිය ඔබේ සහායකයා කරගන්න.
රටක සැබෑ පරිවර්තනය ආරම්භ වන්නේ ඔබේ මේසය මතිනි!