ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු

හරිතාගාර ආචරණය සහ ගෝලීය උණුසුම: පොසිල ඉන්ධන දහනයෙන් පිටවන CO2, කෘෂිකර්මාන්තයෙන් පිටවන CH4, N2O සහ CFC වායු මගින් පෘථිවියෙන් පිටවන අධෝරක්ත විකිරණ උරාගෙන රඳවා ගැනීමෙන් ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම. දේශගුණික විපර්යාසවල ප්‍රතිවිපාක: ධ්‍රැවීය අයිස් දියවීම නිසා මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම, සාගර ආම්ලිකකරණය (කොරල්පර හා බෙල්ලන් විනාශ වීම), සහ නියඟ හා සුළි කුණාටු බහුල වීම. ස්ට්‍රැටෝස්ෆියරයේ ඕසෝන් ස්ථරය ක්ෂය වීම: CFC වායුවලින් නිදහස් වන ක්ලෝරීන් මුක්ත ඛණ්ඩක මගින් ආරක්ෂිත ඕසෝන් (O3) අණු බිඳහෙළීම; මේ නිසා අන්තරායකර UV-B විකිරණ පෘථිවියට පැමිණ චර්ම පිළිකා සහ ඇසේ සුද ඇති කරයි.

අම්ල වැසි: ගල් අඟුරු සහ වාහන දුමෙන් පිටවන SO2 සහ NOx වායු වැසි ජලය සමග ප්‍රතික්‍රියා කර සල්ෆියුරික් (H2SO4) සහ නයිට්‍රික් (HNO3) අම්ල සෑදීම (pH < 5.6); පසෙහි ඇලුමිනියම් විෂ වීම සහ වනාන්තර විනාශය සිදුවේ. වනාන්තර විනාශය සහ කාන්තාරකරණය: ඉවක් බවක් නොමැතිව ගස් කැපීමෙන් පාංශු ඛාදනය, කාබන් ගිලුම් අහිමි වීම සහ සාරවත් බිම් කාන්තාර බවට පත්වීම සිදුවේ.

පරීක්ෂක ලකුණු කිරීමේ පිරික්සුම් (උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව)

1. මොන්ට්‍රියල් ප්‍රඥප්තිය එදිරිව පැරිස් ගිවිසුම: මොන්ට්‍රියල් ප්‍රඥප්තිය (1987) ඕසෝන් විනාශ කරන CFC වායු සාර්ථකව තහනම් කළේය; පැරිස් ගිවිසුම (2015) ගෝලීය උණුසුම 1.5°C ට සීමා කිරීමට රටවල් එකඟ කරවයි.
2. සාගර ආම්ලිකකරණයේ රසායනය: CO2 ජලයේ දියවී කාබොනික් අම්ලය සෑදේ; වැඩිවන H+ අයන කාබනේට් අයන සමග බැඳීම නිසා කොරල්පරවලට කැල්සියම් කාබනේට් සැකිලි තනා ගැනීමට නොහැකි වේ.
3. සුපෝෂණය: ජලාශවලට නයිට්‍රේට්/පොස්පේට් එකතු වීම -> ඇල්ගී පිපීම -> බැක්ටීරියා මගින් ඒවා දිරාපත් කිරීමේදී ඔක්සිජන් ක්ෂය වීම (BOD වැඩිවීම) -> මසුන් මිය යාම.