ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු

මෙය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන තැන

වසර 2 · වාරය 2

පුනරාවර්තනය සඳහා ප්‍රධාන කරුණු

සංක්ෂිප්ත, විභාගයට සූදානම් ප්‍රධාන කරුණු සමඟ ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු ඉක්මනින් පුනරාවර්තනය කරන්න

උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව ගැන: උසස් පෙළ ජීව විද්‍යාව අණුක මට්ටමේ සිට පරිසර පද්ධති මට්ටම දක්වා ජීවය අධ්‍යයනය කරයි.

• හරිතාගාර ආචරණය සහ ගෝලීය උණුසුම: පොසිල ඉන්ධන දහනයෙන් පිටවන CO2, කෘෂිකර්මාන්තයෙන් පිටවන CH4, N2O සහ CFC වායු මගින් පෘථිවියෙන් පිටවන අධෝරක්ත විකිරණ උරාගෙන රඳවා ගැනීමෙන් ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම.
• දේශගුණික විපර්යාසවල ප්‍රතිවිපාක: ධ්‍රැවීය අයිස් දියවීම නිසා මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම, සාගර ආම්ලිකකරණය (කොරල්පර හා බෙල්ලන් විනාශ වීම), සහ නියඟ හා සුළි කුණාටු බහුල වීම.
• ස්ට්‍රැටෝස්ෆියරයේ ඕසෝන් ස්ථරය ක්ෂය වීම: CFC වායුවලින් නිදහස් වන ක්ලෝරීන් මුක්ත ඛණ්ඩක මගින් ආරක්ෂිත ඕසෝන් (O3) අණු බිඳහෙළීම; මේ නිසා අන්තරායකර UV-B විකිරණ පෘථිවියට පැමිණ චර්ම පිළිකා සහ ඇසේ සුද ඇති කරයි.
• අම්ල වැසි: ගල් අඟුරු සහ වාහන දුමෙන් පිටවන SO2 සහ NOx වායු වැසි ජලය සමග ප්‍රතික්‍රියා කර සල්ෆියුරික් (H2SO4) සහ නයිට්‍රික් (HNO3) අම්ල සෑදීම (pH < 5.6); පසෙහි ඇලුමිනියම් විෂ වීම සහ වනාන්තර විනාශය සිදුවේ.
• වනාන්තර විනාශය සහ කාන්තාරකරණය: ඉවක් බවක් නොමැතිව ගස් කැපීමෙන් පාංශු ඛාදනය, කාබන් ගිලුම් අහිමි වීම සහ සාරවත් බිම් කාන්තාර බවට පත්වීම සිදුවේ.

Must know

• මොන්ට්‍රියල් ප්‍රඥප්තිය එදිරිව පැරිස් ගිවිසුම: මොන්ට්‍රියල් ප්‍රඥප්තිය (1987) ඕසෝන් විනාශ කරන CFC වායු සාර්ථකව තහනම් කළේය; පැරිස් ගිවිසුම (2015) ගෝලීය උණුසුම 1.5°C ට සීමා කිරීමට රටවල් එකඟ කරවයි.
• සාගර ආම්ලිකකරණයේ රසායනය: CO2 ජලයේ දියවී කාබොනික් අම්ලය සෑදේ; වැඩිවන H+ අයන කාබනේට් අයන සමග බැඳීම නිසා කොරල්පරවලට කැල්සියම් කාබනේට් සැකිලි තනා ගැනීමට නොහැකි වේ.
• සුපෝෂණය: ජලාශවලට නයිට්‍රේට්/පොස්පේට් එකතු වීම -> ඇල්ගී පිපීම -> බැක්ටීරියා මගින් ඒවා දිරාපත් කිරීමේදී ඔක්සිජන් ක්ෂය වීම (BOD වැඩිවීම) -> මසුන් මිය යාම.

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 6

මුලින්ම මේවා ඉගෙන ගන්න

ඊළඟට යොමු වන්නේ

අදාළ මාතෘකා

විෂය නිර්දේශයේ