පරිසර පද්ධතියක සංරචක සහ සම්බන්ධතා

මෙය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන තැන

වසර 2 · වාරය 2

පුනරාවර්තනය සඳහා ප්‍රධාන කරුණු

සංක්ෂිප්ත, විභාගයට සූදානම් ප්‍රධාන කරුණු සමඟ පරිසර පද්ධතියක සංරචක සහ සම්බන්ධතා ඉක්මනින් පුනරාවර්තනය කරන්න

උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව ගැන: උසස් පෙළ ජීව විද්‍යාව අණුක මට්ටමේ සිට පරිසර පද්ධති මට්ටම දක්වා ජීවය අධ්‍යයනය කරයි.

• පාරිසරික පද්ධතියක් (පරිසර පද්ධතිය) යනු ජීවී (ජෛවීය) සංරචක සහ ඒවායේ භෞතික (අජෛවීය) පරිසරය අතර ශක්ති ප්‍රවාහය සහ පෝෂක චක්‍රීකරණය ඔස්සේ සිදුවන ගතික ක්‍රියාකාරී ඒකකයයි.
• අජෛව සංරචක: දේශගුණික සාධක (සූර්ය විකිරණය, උෂ්ණත්වය, වර්ෂාපතනය, සුළඟ, ආර්ද්‍රතාවය) සහ පාංශු සාධක (පාංශු pH අගය, වයනය, ඛනිජ, ජල ධාරිතාව).
• ජෛව සංරචක: ප්‍රාථමික නිෂ්පාදකයන් (ස්වයංපෝෂීන් - ශාක), පාරිභෝගිකයන් (විෂමපෝෂීන් - ශාකභක්ෂක, මාංශභක්ෂක), සහ වියෝජකයන් (දිලීර සහ බැක්ටීරියා - මළ ද්‍රව්‍ය දිරාපත් කර පෝෂක මුදාහරියි).
• නිවාසය එදිරිව පාරිසරික නිඛේතය: නිවාසය යනු ජීවියා ජීවත් වන භෞතික ස්ථානයයි ('ලිපිනය'); නිඛේතය යනු පරිසර පද්ධතිය තුළ ජීවියාගේ සම්පූර්ණ කාර්යභාරයයි ('රැකියාව').
• මූලික එදිරිව සත්‍ය නිඛේතය: මූලික නිඛේතය යනු තරගයක් නොමැති විට ජීවියෙකුට භාවිත කළ හැකි සම්පත් පරාසයයි; සත්‍ය නිඛේතය යනු අන්තර්විශේෂ තරගය හමුවේ ජීවියා සැබවින්ම භාවිත කරන සීමිත පරාසයයි.

Must know

• තරගකාරී බැහැර කිරීමේ මූලධර්මය (ගවුස්ගේ නියමය): එකම සීමාකාරී සම්පත් සඳහා තරග කරන සර්වසම නිඛේත සහිත විශේෂ දෙකකට එකම පරිසරයක දිගුකල් සහජීවනයෙන් සිටිය නොහැක; එක් විශේෂයක් අනෙකා බැහැර කරයි.
• සම්පත් බෙදාගැනීම: තරගකාරී විශේෂ විවිධ සම්පත් හෝ ස්ථාන පරිභෝජනය කිරීමට හැඩගැසීම (උදා: ගසක විවිධ උස මට්ටම්වල ආහාර සොයන කුරුල්ලන්).
• ප්‍රධාන විශේෂ (Keystone species): පරිසර පද්ධතියක සමස්ත සමතුලිතතාවය සහ ජෛව විවිධත්වය පවත්වා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය, නමුත් ගහන ප්‍රමාණයෙන් අඩු විශේෂ.

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 6

ඊළඟට යොමු වන්නේ

අදාළ මාතෘකා

විෂය නිර්දේශයේ