පරිසර පද්ධතියක ප්‍රධාන ක්‍රියාවලි

මෙය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන තැන

වසර 2 · වාරය 2

පුනරාවර්තනය සඳහා ප්‍රධාන කරුණු

සංක්ෂිප්ත, විභාගයට සූදානම් ප්‍රධාන කරුණු සමඟ පරිසර පද්ධතියක ප්‍රධාන ක්‍රියාවලි ඉක්මනින් පුනරාවර්තනය කරන්න

උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව ගැන: උසස් පෙළ ජීව විද්‍යාව අණුක මට්ටමේ සිට පරිසර පද්ධති මට්ටම දක්වා ජීවය අධ්‍යයනය කරයි.

• පරිසර පද්ධතියක මූලික ක්‍රියාවලි 2 කි: එක් දිශාවකට පමණක් ගලා යන ශක්ති ප්‍රවාහය (තාපගති විද්‍යා නියම අනුව) සහ චක්‍රීය ජෛව භූ-රසායනික පෝෂක චක්‍රීකරණය.
• ප්‍රාථමික ඵලදායිතාව: දළ ප්‍රාථමික ඵලදායිතාව (GPP) යනු ප්‍රභාසංස්ලේෂණයෙන් නිපදවන මුළු ශක්තියයි; ශුද්ධ ප්‍රාථමික ඵලදායිතාව (NPP) යනු ශ්වසනය සඳහා වැය වූ පසු ඉතිරිවන ශක්තියයි: NPP = GPP - Ra.
• 10% පරිසර නීතිය: එක් පෝෂී මට්ටමක ඇති ශක්තියෙන් ඊළඟ මට්ටමට සම්ප්‍රේෂණය වන්නේ ආසන්න වශයෙන් 10% ක් පමණි; 90% ක්ම තාපය ලෙස පරිසරයට හානි වේ.
• පාරිසරික පිරමිඩ: සංඛ්‍යා පිරමිඩය (සෘජු හෝ ප්‍රතිලෝම විය හැක), ජෛව ස්කන්ධ පිරමිඩය (සාමාන්‍යයෙන් සෘජුය, සාගරවල ප්‍රතිලෝම විය හැක), සහ ශක්ති පිරමිඩය (සැමවිටම සෘජු වේ).
• ජෛව භූ-රසායනික චක්‍ර: කාබන් චක්‍රය (ප්‍රභාසංස්ලේෂණය, ශ්වසනය, දහනය) සහ නයිට්‍රජන් චක්‍රය (නයිට්‍රජන් තිර කිරීම, නයිට්‍රීකරණය: නයිට්‍රොසොමොනාස්/නයිට්‍රොබැක්ටර්, සහ විනයිට්‍රීකරණය: සියුඩොමොනාස්).

Must know

• ශක්ති පිරමිඩ කිසිවිටෙකත් ප්‍රතිලෝම නොවීමට හේතුව: තාපගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමයට අනුව ශක්තිය පෝෂී මට්ටමෙන් මට්ටමට මාරු වන විට තාපය ලෙස හානි වන නිසා ඉහළ මට්ටම්වල ශක්තිය සැමවිටම අඩු වේ.
• ජෛව විශාලනය: DDT සහ රසදිය වැනි දිරාපත් නොවන මේද-ද්‍රාව්‍ය විෂ ද්‍රව්‍ය ආහාර දාමයේ ඉහළට යත්ම පටක තුළ සාන්ද්‍රණය වැඩිවීම.
• නයිට්‍රීකරණය: නයිට්‍රොසොමොනාස් මගින් ඇමෝනියා -> නයිට්‍රයිට් බවටද, නයිට්‍රොබැක්ටර් මගින් නයිට්‍රයිට් -> නයිට්‍රේට් (ශාක උරාගන්නා ආකාරය) බවටද පත් කරයි.

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 6

මුලින්ම මේවා ඉගෙන ගන්න

ඊළඟට යොමු වන්නේ

අදාළ මාතෘකා

විෂය නිර්දේශයේ