"හැමෝම මට වඩා දක්ෂයි": සසඳන්න ගිහින් අමාරුවේ වැටෙන හැටි සහ ඔබ ඇත්තටම දුවන තරගය

සෑම පන්ති කාමරයක් තුළම අපට නොදැනීම එක දෙයක් නිර්මාණය වෙනවා: ඒ තමයි 'රෑන්ක්' (ranks), පන්තිය ඉස්සරහා ලකුණු කියවන එක, සහ නෑදෑ ගෙදරක ගියත් ඇහෙන අනිත් දරුවන්ගේ ප්‍රතිඵල. මේ නිසාම බොහෝ ශිෂ්‍යයන්ගේ හිත ඇතුළේ ඇහෙන්නේ තමන්ගේ දක්ෂතාවයට වඩා අනුන්ගේ නම් ඇතුළත් ලකුණු පුවරුවක් ගැන විතරයි. ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න පොතේ මේ පරිච්ඡේදයෙන් අපි මේ "සැසඳීමේ උගුල" ගැන කතා කරනවා. රෑන්ක් වලින් ඇත්තටම මනින්නේ මොනවාද? ඔබ මුහුණ දෙන විභාගය ඔබේ පන්ති කාමරයට වඩා වෙනස් වෙන්නේ කොහොමද? සහ ඔබේ මේ සැසඳීමේ සහජ ගතිය ඔබේ දියුණුවට හරවා ගන්නේ කොහොමද කියලා අපි බලමු.

කෙටි පිළිතුර: ඔබ මුහුණ දෙන වැදගත්ම විභාගය සමත් වෙන්න ඕනේ ඔබේ පන්තියේ ළමයින්ට වඩා වැඩ්ඩෙක් වෙලා නෙවෙයි, විෂය නිර්දේශයට සහ ලකුණු දීමේ පටිපාටියට අනුකූලවයි. පන්තියේ හැමෝටම වුණත් 'A' එකක් ගන්න පුළුවන්. පන්තියේ පළවෙනියාට ඉන්නේ ඔහුට තියෙන සුවිශේෂී හැකියාවක් නිසා නෙවෙයි, ඔහු පාවිච්චි කරන 'ක්‍රමවේදය' නිසයි. ඒ ක්‍රමවේදය කොපි කරන්න. ඔබව සසඳන්න ඕනේ පන්තියේ නිමල් එක්ක නෙවෙයි, ගිය මාසේ හිටපු ඔබ එක්කයි.

දහස් ගණන් දරුවන්ගේ ඉගෙනීමේ උනන්දුව නැති කරන එක වාක්‍යයක් තියෙනවා: "මොකටද මහන්සි වෙන්නේ? කොහොමත් නිමල් මට වඩා දක්ෂයිනේ."

මේක නිහතමානීකම වගේ පෙනුනට, ඇත්තටම මේක වස විසක් වගේ වැඩ කරන දෙයක්. "එයා දක්ෂයි" කියලා හිතන කොටම අපිට හිතෙන්නේ ඒක වෙනස් කරන්න බැරි දෙයක් කියලයි. "එයාට ඒක උපතින්ම තියෙනවා, මට නැහැ" කියලා හිතන කොට මහන්සි වෙන එක තේරුමක් නැති වැඩක් වගේ දැනෙනවා. අනිත් අය ගැන විපරම් කරන එක මනුෂ්‍ය ස්වභාවයක් වුණත්, ඒකෙන් වැරදි 'නිගමනයකට' එන එක තමයි උගුල.

අපි මේ නිගමනයට ක්‍රම තුනකින් පහර දෙමු: ලකුණු පුවරුවකින් ඇත්තටම මනින්නේ මොනවාද? ඔබ ඇත්තටම දුවන තරගය මොකක්ද? සහ සැසඳීමේ පුරුද්ද කොයි පැත්තටද හරවන්න ඕනේ?

ලකුණු පුවරුවෙන් ඇත්තටම මනින්නේ මොනවාද?

පන්තියේ රෑන්ක් එකක් හෝ ලකුණු කියවන කොට අපිට හිතෙන්නේ ඒ මනින්නේ අපේ මොළයේ ශක්තිය කියලයි. හැබැයි පොඩ්ඩක් ගැඹුරින් බලන්න ඒ ලකුණු හැදෙන්න බලපාන දේවල් දිහා: අතීතයේ පටන් තිබුණු වෙනස්කම් (පන්තියේ පළවෙනියා 3 වසරේ ඉඳන් ටියුෂන් ගියා වෙන්න පුළුවන්, ගෙදර ඉංග්‍රීසියෙන් කතා කරනවා වෙන්න පුළුවන්), දැනට පාවිච්චි කරන වෙනස් ක්‍රමවේද (උපතින්ම මොළකාරයෝ කියලා හිතෙන අය ඇත්තටම කරන්නේ අපිට නොපෙනෙන ස්වයං-පරීක්ෂණ වගේ නිවැරදි ක්‍රමවේද), සහ එක්තරා මොහොතක ඡායාරූපයක් (රෑන්ක් එකක් කියන්නේ ඒ වෙලාවේ තිබුණු තත්ත්වය විතරයි, ඒක වෙනස් වෙන්න පුළුවන්).

මේකෙන් අදහස් වෙන්නේ පන්තියේ පළවෙනියා දක්ෂ නැහැ කියන එක නෙවෙයි. එයා අද ඉන්නේ ඉදිරියෙන් තමයි. හැබැයි ඒ පරතරය හැදිලා තියෙන්නේ ඔහුගේ අතීතය සහ ඔහු පාවිච්චි කරන ක්‍රමවේද (machinery) නිසයි, ඔහුට පමණක් උරුම වුණු විශේෂ දෙයක් නිසා නෙවෙයි. අතීතය වෙනස් කරන්න බැරි වුණත්, ඔහු පාවිච්චි කරන ක්‍රමවේද ඔබටත් කොපි කරන්න පුළුවන්. ඒ නිසා රෑන්ක් එකක් දිහා බලලා "මම මෙතනයි ඉන්නේ" කියලා දුක් වෙනවා වෙනුවට, "එයා මොනවා කරලද ඔතනට ගියේ?" කියලා හොයලා බලන එක තමයි වටින්නේ.

ඔබ ඇත්තටම දුවන්නේ මොන තරගයද?

පන්ති කාමරයේදී අපිට අමතක වෙන ලොකු සත්‍යයක් තියෙනවා: සාමාන්‍ය පෙළ හෝ උසස් පෙළ විභාගය ලකුණු කරන්නේ ඔබේ පන්තියේ ළමයි එක්ක සසඳලා නෙවෙයි. ඔබේ ලකුණු තීරණය වෙන්නේ ඔබ විෂය නිර්දේශය කොච්චර දන්නවද සහ ලකුණු දීමේ පටිපාටියට (marking scheme) කොච්චර ගැලපෙනවද කියන එක මතයි. ඔබේ පන්තියේ හැමෝටම 'A' එකක් ගන්න පුළුවන්, නැත්නම් හැමෝටම 'A' නැති වෙන්නත් පුළුවන්. පන්තියේ ළමයා ඔබේ හතුරා නෙවෙයි. ඔබේ සැබෑ සගයා විය යුත්තේ ලකුණු දීමේ පටිපාටියයි. (උසස් පෙළ Z-score එකේදී සැසඳීමක් තිබුණත්, ඒක මුළු රටේම දස දහස් ගණන් සිසුන් එක්ක කරන දෙයක් මිසක් ඔබේ පන්තියේ 20-30 දෙනා එක්ක කරන දෙයක් නෙවෙයි).

ඒ නිසා ඔබේ ප්‍රශ්නය වෙන්න ඕනේ "මම අනිත් අයට වඩා ඉදිරියෙන්ද?" කියන එක නෙවෙයි, "මම මීට කලින් හිටපු තැනට වඩා ඉදිරියෙන්ද? විෂය නිර්දේශයේ වැඩ කටයුතු මම නියමිත කාලයට අවසන් කරලා තියෙනවාද?" කියන එකයි. අන්න ඒ නිසයි අපි ඔබට සිලබස් චෙක්ලිස්ට් (checklist) සහ වැරදුණු ප්‍රශ්න බැංකු (Mistake Bank) පාවිච්චි කරන්න කියලා නිතරම කියන්නේ. තමන්ගේම මිනුම් දඬු තියෙන ශිෂ්‍යයෙක් පන්තියේ රෑන්ක් එක දිහා බලන්නේ හරියට වෙන රටක කාලගුණය ගැන බලනවා වගේ - ඒක දැනගත්තා කියලා තමන්ගේ දවසේ සැලසුම වෙනස් වෙන්නේ නැහැ.

සැසඳීමේ පුරුද්ද නිවැරදි පැත්තට හරවමු

අනිත් අය එක්ක සැසඳෙන එක අපේ මොළයේ ස්වභාවයක්. ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කරන්න බැහැ. හැබැයි ඒක මේ විදිහට පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්:

1. පසුපසට හැරී බලන්න - ඔබ සහ ඔබ: ගිය මාසේ පේපර් එකේ ලකුණු සහ මේ මාසේ ලකුණු සසඳන්න. ඔබේ පාඩම් කරන පැය ගණන හෝ වැඩ කරපු දවස් ගණන (streak) සසඳන්න. මේකෙන් ඔබට ලොකු උනන්දුවක් ලැබෙනවා, මොකද මේ හැම දෙයක්ම පාලනය කරන්නේ ඔබම නිසයි.
2. ප්‍රතිඵලය නෙවෙයි, කරන විදිහ (Process) සසඳන්න: ඔබේ යාළුවෙක් එක්ක සැසඳෙනවා නම්, "එයාට ලකුණු කීයද?" කියලා අහනවා වෙනුවට "එයා මේ සතියේ පේපර් කීයක් කළාද?", "එයා කොහොමද මේ කොටස පාඩම් කළේ?" කියලා සසඳන්න. වැඩ කරන විදිහ සැසඳීමෙන් ඔබ දෙදෙනාම දියුණු වෙනවා.
3. සමාජ මාධ්‍ය (Social Media) ගැන පරිස්සම් වන්න: විභාග කාලයට ෆේස්බුක් හෝ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් බලන එක ලොකු උගුලක්. අනිත් අය දාන්නේ තමන්ගේ ජීවිතේ හොඳම අවස්ථා විතරයි (කවුරුවත් තමන් පාඩම් කරගන්න බැරුව අඬන හෝ පේපර් එකක් අනාගත්ත වෙලාවල් පෝස්ට් කරන්නේ නැහැ). ඒ නිසා අනුන්ගේ ව්‍යාජ පෙනුම එක්ක ඔබේ සැබෑ ජීවිතය සසඳන්න එපා.

දෙමාපියන්ටත් පණිවිඩයක් තියෙනවා: නෑදෑ දරුවන්ගේ ලකුණු එක්ක තමන්ගේ දරුවා සසඳන එක දැන්වත් නතර කරන්න. ඒකෙන් දරුවාගේ හිතේ ඇති වෙන්නේ වෛරයක් සහ කලකිරීමක් විතරයි. ඒ වෙනුවට දරුවා ගිය සතියට වඩා අද මොනවාද අලුතින් ඉගෙන ගත්තේ කියලා බලන්න.

අද රාත්‍රියේම කළ හැකි දේ (හෝ අද රෑම කරන්න)

1. විපරම් කරන්න: ඔබ වැඩියෙන්ම ඊර්ෂ්‍යා කරන හෝ දක්ෂයි කියලා හිතන ශිෂ්‍යයා දිහා පොඩ්ඩක් බලන්න. ඔහු ලකුණු ගන්නේ කොහොමද කියලා නෙවෙයි, ඔහු සතියක් ඇතුළත වැඩ කරන්නේ කොහොමද කියලා බලන්න. ඔහු කරන හොඳ ක්‍රම දෙකක් ඔබේ වැඩපිළිවෙළටත් එකතු කරගන්න.
2. ඔබේම වාර්තාවක් හදන්න: එක පිටුවක ගිය මාසේ ඔබ කරපු වැඩ (පේපර් ගණන, පාඩම් කරපු දින ගණන) සහ මේ මාසේ තොරතුරු ලියන්න. හැම මාසෙම මේක කරන්න.
3. සමාජ මාධ්‍ය තාවකාලිකව නවත්වන්න: විභාග කාලයට අනුන්ගේ ලස්සන පින්තූර පෙන්වන ඇප්ස් (Apps) වලින් ඈත් වෙන්න. සතියක් ඇතුළත ඔබේ මානසික නිදහස කොච්චර වැඩි වෙනවාද කියලා ඔබටම දැනේවි.

කෙටියෙන්

• උගුල තියෙන්නේ අනිත් අය ගැන දැනගන්න එකේ නෙවෙයි, ඒ පරතරය වෙනස් කරන්න බැහැ කියලා හිතන එකෙයි.
• රෑන්ක් කියන්නේ ඒ මොහොතේ ඡායාරූපයක් විතරයි. පන්තියේ පළවෙනියාගෙන් ඉගෙන ගත යුතු එකම දේ ඔහු වැඩ කරන ක්‍රමවේදයයි.
• විභාගයේදී ඔබ තරග කරන්නේ විෂය නිර්දේශය එක්කයි. පන්තියේ හැමෝටම වුණත් 'A' ගන්න පුළුවන්.
• ඔබව සසඳන්න ඕනේ ඔබේම අතීතය එක්කයි.
• දෙමාපියන් නෑදෑ දරුවන් සමඟ සැසඳීම නතර කර, දරුවාගේ ක්‍රමවේදයට සහ උත්සාහයට ප්‍රශංසා කළ යුතුයි.

ඉඩසර ඇකඩමිය සමඟ තවත් පියවරක්

ඉඩසර (Idasara) ඇප් එක නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේම මේ රෑන්ක් පීඩනයෙන් ඔබව මුදවා ගන්නයි. එහි ඇති Streaks, Syllabus Tracker සහ Mistake Bank හරහා ඔබට පෙනෙන්නේ ඔබ විෂය නිර්දේශයට සාපේක්ෂව කොතැනද ඉන්නේ සහ ඔබ මීට වඩා දියුණු වෙලා තියෙන්නේ කොහොමද කියන එකයි. ඔබේ සැබෑ තරගය ඔබ සමඟම බව ඉඩසර ඇකඩමිය ඔබට නිතරම මතක් කර දෙනවා.

නොමිලේ ආරම්භ කරන්න — ගිණුමක් සාදන්න →

නිතර අසන ප්‍රශ්න

නමුත් අපේ ඉස්කෝලේ හැමෝම ඉස්සරහා රෑන්ක් එක කියවනවා. මට ඒකෙන් බේරෙන්න බැහැනේ? ඒක ඇහෙන එක වළක්වන්න බැහැ, හැබැයි ඒකෙන් ඔබේ ගමන තීරණය කරන්න දෙන්න එපා. රෑන්ක් එක කියවන කොට ඒක තොරතුරක් විතරක් කරගන්න. "අද පළවෙනියා වුණේ කවුද? එයා මොනවාද අලුතින් කරන්නේ?" කියලා බලන්න. ඔබේ සැබෑ රිපෝට් කාඩ් එක වෙන්න ඕනේ ඔබ පසුගිය මාසයට වඩා දියුණු වෙලා තියෙනවාද කියන එක පෙන්වන ඔබේම සටහන් පොතයි.

මම මාවම සසඳලා බැලුවත් මම දියුණු වෙලා නැත්නම් මොකද කරන්නේ? අන්න ඒක තමයි වැදගත්ම දේ. එතකොට ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ ඔබේ හැකියාවේ නෙවෙයි, ඔබ වැඩ කරන 'ක්‍රමවේදයේ' (machinery). එතකොට ඔබ කළ යුත්තේ පාඩම් කරන ක්‍රමය වෙනස් කිරීමයි (උදාහරණයක් ලෙස: නිකම්ම කියවන්නේ නැතිව පේපර්ස් කිරීම). දියුණුවක් නැති වීම කියන්නේ රෝග විනිශ්චයක් (diagnosis) වගේ දෙයක්. ඒකට ප්‍රතිකාර තියෙනවා. හැබැයි මේ මානසික පීඩනය නිසා ඔබට නින්ද යන්නේ නැත්නම්, කෑම රුචිය නැති වෙලා නම්, අනිවාර්යයෙන්ම විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියෙකුට හෝ ගුරුවරයෙකුට ඒ බව පවසන්න.

තරගකාරීත්වයක් තියෙන එක හොඳ නැද්ද? හොඳයි, හැබැයි ඒක 'වැඩ කරන ක්‍රම' බෙදාගන්නා තරගයක් විය යුතුයි. හොඳම තරගය තමයි දෙන්නෙක් එකතු වෙලා "අපි මේ සතියේ පේපර් 5ක් ඉවර කරමු" වගේ ඉලක්ක වලට යන එක. පැරදුණාම අධෛර්යවත් වෙන තරගයකට වඩා, පැරදුණාම තව උනන්දු වෙන තරගයක් තෝරාගන්න.

දෙමාපියෙක් විදිහට මම දරුවාව සසඳන්නේ බය නිසයි. මම ඒක නතර කරන්නේ කොහොමද? ඔබේ ඒ බය ඇති වෙන්නේ දරුවාට තියෙන ආදරය නිසයි. හැබැයි ඒ බය ප්‍රකාශ කරන විදිහ වැරදියි. දරුවාට "අරයා බලන්න" කියනවා වෙනුවට, දරුවාගේ වැඩපිළිවෙළ (plan) ගැන සොයා බලන්න. දරුවා අද වැරදුණු ප්‍රශ්න 5ක් ඉගෙන ගත්තා නම්, ඒක නෑදෑ දරුවෙක්ගේ 'A' 9කට වඩා වටිනා බව තේරුම් ගන්න.

තවදුරටත් කියවීමට

මේ පරිච්ඡේදයට අදාළ තවත් කරුණු දැනගන්න මේවා කියවන්න: සඳුදා උදේටත් තියෙන උනන්දුව (Motivation) · විභාගය කියන්නේ ලොතරැයියක් නෙවෙයි, ඉණිමඟක් · Z-Score එකේ ඇත්ත කතාව. දෙමාපියන් සඳහා: "ඔයා පාඩම් කරනවා මම දකින්නෙම නැහැනේ".

මූලාශ්‍ර

• Dunlosky, J. et al. (2013) — APS වාර්තාව ("දක්ෂතාවය" පිටුපස ඇති ක්‍රමවේදයන්ගේ වෙනස)
• NHS — සැසඳීම, පීඩනය සහ විභාග කාලයේ මානසික සෞඛ්‍යය
• ඉඩසර ක්‍රමවේදය (The Idasara Method): Part 3 — Grade Progression Ladder & Paper Marking (විභාගය පන්තිය සමඟ නොව පටිපාටිය සමඟ බව)