ඔබේම කෙටි සටහන් (Short Notes) ඔබම හදාගත යුත්තේ ඇයි? (අනුන්ගේ සටහන්වලින් ඔබව බේරාගත නොහැක)

වෙනත් කෙනෙකු ලියූ සටහන් — එය ටියුෂන් ගුරුවරයෙකුගේ, පන්තියේ දක්ෂම ශිෂ්‍යයාගේ හෝ ඔබේ මිතුරෙකුගේ විය හැකිය — ඔබට කියවිය හැකිය. නමුත් එම සටහන් තුළ ඇති "ඉගෙනීම" දැනටමත් අත්පත් කරගෙන අවසන් කර ඇත්තේ එය ලියූ පුද්ගලයාය. "ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න" පොතේ මෙම පරිච්ඡේදයෙන් පැහැදිලි කරන්නේ, කෙටි සටහනක වටිනාකම නිර්මාණය වන්නේ එය ලියන මොහොතේදී බවත්, අනුන්ගෙන් ලබාගන්නා සටහන් ඇත්තටම ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ කුමකටද යන්නත්ය.

කෙටි පිළිතුර: ඔව් — අනිවාර්යයෙන්ම ඔබේම සටහන් ලියන්න. කෙටි සටහනක නියම වටිනාකම රැඳී තිබෙන්නේ එය ලියන ක්‍රියාවලිය තුළයි. එනම් කරුණු තෝරා ගැනීම, ඒවා කෙටි කිරීම සහ ඔබේම වචනවලින් මතක් කර ලිවීම තුළයි. අනුන්ගෙන් ඉල්ලා ගන්නා සටහන්වල ඇත්තේ තීන්ත පමණි, ඉගෙනීම නැත. ඒවා තබාගත යුත්තේ ඔබ ලියූ දේ නිවැරදි දැයි පරීක්ෂා කිරීමට පමණි.

සෑම පන්තියකම කෙටි සටහන් (short notes) වලට ප්‍රසිද්ධ එක ශිෂ්‍යයෙක් සිටී. ලස්සන අත්අකුරු, පිළිවෙලට සකස් කළ කරුණු, සෑම මාතෘකාවක්ම නිසි තැන තිබේ. වාර විභාගයට කලින් ඒ සටහන්වල ඡායාපිටපත් (photocopy) පන්තිය පුරා නිධානයක් වගේ බෙදා හැරේ.

නමුත් මෙහි ඇති පුදුම සහගත දේ ඔබ දැක තිබේද? එම විභාගයෙන් වැඩිම ලකුණු ගන්නේ කවුද?

බොහෝ විට එය එම සටහන් ලියූ ශිෂ්‍යයාමයි. එම සටහන් ඉල්ලාගෙන පාඩම් කළ අය ඉහළම ලකුණු ලැබීම ඉතා කලාතුරකිනි. එකම පිටු, එකම කරුණු — නමුත් ප්‍රතිඵල දෙකක්.

ඇයි මෙහෙම වෙන්නේ? මොකද හැමෝම බෙදාගන්නේ වැරදි දේයි. ඒ කොළ කෑලි කවදාවත් නියම නිධානය වුණේ නැහැ.

ඇත්තටම "ඉගෙනීම" සිද්ධ වුණේ කොතැනද?

ඒ ප්‍රසිද්ධ සටහන් ලියපු ශිෂ්‍යයා එදා රෑ ඒ සටහන ලියද්දී මොනවා කරන්න ඇද්ද කියලා පොඩ්ඩක් හිතන්න.

ඔවුන් මුලින්ම පෙළපොත කියෙව්වා. ඒ කරුණු තේරුම් ගන්න උත්සාහ කළා. මොනවාද වැදගත් කරුණු සහ මොනවාද අතහැරිය හැකි කරුණු කියලා ඔවුන් තනියම තීරණය කළා. ඒ කරුණු වඩාත් කෙටියෙන් කියන්න තමන්ගේම වචන සෙව්වා. මතකයෙන් රූප සටහන් ඇඳලා ඒවා නිවැරදි දැයි බැලුවා. මේ හැම පොඩි අරගලයක් පාසාම දැනුම ඔවුන්ගේ මනස හරහා ගොස් කොළයට කාන්දු වුණා.

තීරණ ගැනීම, කරුණු කෙටි කිරීම, මතකයෙන් නැවත කැඳවීම සහ ඒවා ප්‍රකාශ කිරීම යන මේ ක්‍රියාවලියම "ඉගෙනීම" වේ. සටහන් ගැනීම පිළිබඳ පර්යේෂණවලින් පෙනී යන්නේ මෙහි වාසිය ලැබෙන්නේ මොළය වෙහෙසවා කරන එම සැකසීම (processing) හරහා මිස, අවසාන ප්‍රතිඵලය අතේ තබා ගැනීමෙන් නොවන බවයි. මතකය පිළිබඳ පර්යේෂණ තවත් දෙයක් එකතු කරයි: ඔබ විසින්ම මතකයෙන් කැඳවා (retrieve) නිපදවන දේ පමණක් පසුව නැවත මතක් කර ගැනීමට පහසු වේ.

ඉතින් ඒ සටහන් ෆොටෝකොපි කරද්දී එහාට මෙහාට මාරු වෙන්නේ මොනවාද? තීන්ත විතරයි. එතකොට මාරු නොවන්නේ මොනවාද? ඇත්තටම වැදගත් වුණ දේවල් සියල්ලමයි. සරලවම කිව්වොත්: අනුන්ගේ සටහන් ඉල්ලා ගැනීම කියන්නේ වෙන කෙනෙක් කරපු ව්‍යායාමයක රිසිට් එක ඉල්ලා ගන්නවා වගේ වැඩක්.

"නමුත් මගේ සටහන්වලට වඩා ඔවුන්ගේ ඒවා ගොඩක් හොඳයිනේ"

ඔව්, ඇත්තටම ඔවුන්ගේ ඒවා ගොඩක් පිළිවෙලයි, සම්පූර්ණයි. ඔබේ සටහන් — විශේෂයෙන්ම මුල් කාලයේදී — අවුල් සහගත වෙන්න පුළුවන්, කරුණු අතපසු වෙන්න පුළුවන්.

නමුත් ඒ අසම්පූර්ණ සටහන පවා ඔබට අනුන්ගේ සටහනකට වඩා ගොඩක් දේවල් උගන්වනවා. මෙය තේරුම් ගැනීම ටිකක් අමාරු නිසා අපි කෙලින්ම කියමු: ඔබ විසින්ම නිර්මාණය කළ අසම්පූර්ණ සටහනක්, අනුන්ගෙන් ලබාගත් පරිපූර්ණ සටහනකට වඩා සිය දහස් ගුණයකින් වටිනවා. ඔබේ සටහනේ ඇති අඩුපාඩු කියන්නේ දුර්වලකම් නෙවෙයි — ඒවා ඔබ සොයාගත් දේවල්. ඔබේ අවබෝධය නැවතුණු තැන ඒ සෑම අඩුවකින්ම පෙන්වනවා. විභාග ශාලාවේදී ඒ අඩුපාඩුව හොයාගන්නවාට වඩා, ඔබේ මේසය ළඟදී අදම ඒ බව දැනගැනීම වාසනාවක්. අනුන්ගේ සටහන්වල අඩුපාඩු නැති නිසා ඒවාට කවදාවත් ඔබේ දැනුමේ සීමාව පෙන්වන්න බැහැ.

විභාගය දවසේදීත් මෙහි බලපෑම තදින්ම දැනෙනවා. විභාග ශාලාවේදී ඔබට සිද්ධ වෙන්නේ සීමිත කාලයකදී, ඔබේම අත්අකුරින්, ඔබේම වචනවලින් පිළිතුරු ලියන්නයි. අවුරුද්දක් තිස්සේ ඔබේම සටහන් ලිවීම කියන්නේ හරියටම ඒ ක්‍රියාවට දිනපතා පුහුණු වීමක්. අනුන්ගේ ඒවා කියවීමෙන් ඔබ පුහුණු වෙන්නේ කියවන්න විතරයි.

අනුන්ගේ සටහන් ඇත්තටම ප්‍රයෝජනවත් වෙන්නේ කුමකටද?

මේ කිසිවකින් කියවෙන්නේ අනුන්ගේ සටහන් වැඩකට නැති බව නොවේ. එයින් අදහස් කරන්නේ ඒවා "ඉගෙනීමේ මෙවලමක්" (learning tool) ලෙස නොව, "පරීක්ෂා කිරීමේ මෙවලමක්" (checking tool) ලෙස භාවිතා කළ යුතු බවයි.

නිවැරදි වෙලාවට එය පාවිච්චි කරන්න — එනම් ඔබ විසින්ම මතකයෙන් සටහන ලියා අවසන් වූ පසුවයි. එවිට දක්ෂයෙකුගේ සටහනක් කණ්ණාඩියක් වගේ පාවිච්චි කරන්න: ඔබට අමතක වූ සූත්‍රයක් එහි තිබේද? ඔබ අතහැරිය වැදගත් කරුණක් එහි තිබේද? ඔබේ සැකැස්මට වඩා හොඳ සැකැස්මක් එහි තිබේද? සසඳන්න, ඔබේ සටහනේ අඩුව රතු පෑනෙන් නිවැරදි කරන්න, ඉන්පසු ඔවුන්ගේ සටහන ආපසු දෙන්න. දැන් ඔවුන්ගේ දක්ෂතාවය ඔබේ මහන්සියට එකතු වී තිබේ.

නමුත් ඔබේ සටහන ලිවීමට කලින් හෝ ඒ වෙනුවට අනුන්ගේ එක බැලුවොත්, ඔබ කරන්නේ ඔබේ පුහුණුව තීන්ත ටිකකට පාවා දීමයි.

පිළිවෙල ඉතා වැදගත්: මුලින්ම ඔබම නිපදවන්න (Produce). දෙවනුව සසඳන්න (Compare).

අද රාත්‍රියේම කළ හැකි දේ (හෝ අද රෑම කරන්න)

1. ඔබ වැඩියෙන්ම අනුන්ගේ සටහන් මත යැපෙන පාඩම තෝරාගන්න.
2. අද ඔවුන්ගේ සටහන බලන්න එපා. පෙළපොතේ ඒ කොටස කියවන්න, පොත වහන්න.
3. ඔබේම කෙටි සටහනක් මතකයෙන් ලියන්න — අකුරු කැත වුණාට, කරුණු අඩු වුණාට කමක් නැහැ.
4. ඉන්පසුව අනුන්ගේ සටහන ඇරලා ඔබේ එකත් එක්ක සසඳන්න. අඩුපාඩු රතු පෑනෙන් ලියන්න.
5. දැන් බලන්න ඔවුන්ගේ සටහන කලින්ට වඩා වෙනස් විදියට ඔබට පෙනෙන හැටි. දැන් එය පාඩම් කළ යුතු පිටපතක් නොව, ඔබ පරීක්ෂා කරන "ලැයිස්තුවක්" (checklist) පමණයි. ඒ දැනෙන වෙනස තමයි "විෂය අත්පත් කරගැනීම" කියන්නේ.

සෑම රාත්‍රියකම එක පාඩමකට මෙහෙම කරන්න. වාරය අවසානයේදී ඔබට කිසිම ප්‍රසිද්ධ සටහන් පොතකට දෙන්න බැරි වටිනාකමක් සහිත සටහන් කට්ටලයක් ලැබේවි. එහි ඇති සෑම පේළියක්ම ඔබේ මොළය හරහා ගිය එකක් වේවි.

කෙටියෙන්

• කෙටි සටහනක වටිනාකම නිර්මාණය වන්නේ එය ලියන අතරතුරයි — තීරණ ගැනීම, කෙටි කිරීම සහ ඔබේ වචනවලින් මතක් කිරීම තුළයි.
• සටහන් ෆොටෝකොපි කිරීමෙන් මාරු වන්නේ තීන්ත මිස ඉගෙනීම නොවේ; එය වෙනත් අයෙකු කළ ව්‍යායාමයක රිසිට් එකක් පමණි.
• ඔබේ අසම්පූර්ණ සටහන අනුන්ගේ පරිපූර්ණ සටහනට වඩා වටින්නේ, එහි ඇති අඩුපාඩු ඔබේ දැනුමේ සිතියම වන බැවිනි.
• අනුන්ගේ සටහන් පාවිච්චි කළ හැකි එකම හොඳ ක්‍රමය වන්නේ ඔබම එකක් ලියා අවසන් වූ පසු එය සසඳා බැලීමට (mirror) පමණි.
• පිළිවෙල වැදගත්: මුලින්ම ඔබම ලියන්න, පසුව සසඳන්න.

ඉඩසර ඇකඩමිය සමඟ තවත් පියවරක්

සසඳා බැලීමේදී ඔබට විශ්වාසවන්ත මූලාශ්‍රයක් අවශ්‍යයි. ඉඩසර ඇකඩමියේ ඇති කෙටි සටහන් (නොමිලේ) සහ පාඩම් සටහන් (Lesson Notes) පැකේජ (විෂයකට එක් වරක් ගෙවා මිලදී ගැනීමකි) — මේ දෙකම සෑම ශ්‍රේණියකටම අදාළ විෂය නිර්දේශයට අනුව සකස් කර ඇත. ඔබ මතකයෙන් ලියූ සටහන පරීක්ෂා කර බැලීමට මේවා කදිමයි. එවිට ඔබ රතු පෑනෙන් කරන නිවැරදි කිරීම් පදනම් වන්නේ පන්තියේ යාළුවාගේ දැනුම මත නොව, නිවැරදි විෂය ප්‍රමිතිය මතයි. අදම මෙය අත්හදා බලන්න: ඔබේ සටහන ලියන්න, ඉඩසර ඇකඩමියේ අදාළ පාඩම බලන්න, සසඳන්න, නිවැරදි කරන්න.

නොමිලේ ආරම්භ කරන්න — ගිණුමක් සාදන්න →

නිතර අසන ප්‍රශ්න

මගේ ටියුෂන් පන්තියෙන් මුද්‍රණය කළ කෙටි සටහන් දෙනවා. මම ඒවා පාවිච්චි නොකර ඉන්නද? ඒවා තබාගන්න — හැබැයි සසඳා බලන මූලාශ්‍රයක් ලෙස පමණයි. මුලින් පෙළපොත බලලා ඔබේම සටහන ලියන්න, ඉන්පසු පන්තියේ නෝට් එකෙන් ඔබේ එකේ අඩුපාඩු බලන්න. ඔබ හැමදාම මුද්‍රිත සටහන විතරක් කියවනවා නම්, ඉගෙනීම කරලා තියෙන්නේ පන්තියයි, ඔබ කරලා තියෙන්නේ කියවීම විතරයි.

මම සටහන් හදන්න ගොඩක් වෙලාව ගන්නවා. හොඳ එකක් ෆොටෝකොපි කරන එක ලේසි නැද්ද? කොළ පුරවන්න නම් ඒක ලේසියි. හැබැයි අපේ ඉලක්කය කොළ පිරවීම නෙවෙයි — විභාග ශාලාවේදී ප්‍රශ්නවලට උත්තර ලියන්න පුළුවන්කම හදාගන්න එකයි. ඒ හැකියාව ලබාගන්න නම් ඔබ විසින්ම යමක් නිපදවීම (producing) මඟ හරින්න බැහැ. ඒකට කෙටි පාරවල් නැහැ.

මගේම කෙටි සටහනක් පෙනුමෙන් කොහොම වෙන්න ඕනද? එක් පාඩමකට අතින් ලියපු කුඩා පිටු දෙකක් හෝ තුනක් තිබීම ප්‍රමාණවත්. එය මතකයෙන් ලිවිය යුතුයි. කෙටි සටහනක් හරියටම හදන විදිය මේ පොතේ "හොඳ කෙටි සටහනක් ගන්නේ කොහොමද?" කියන පරිච්ඡේදයේ තියෙනවා.

මගේ සටහන් යාළුවෝ එක්ක බෙදාගන්න එක නරකද? නැහැ, බෙදාගන්න. ඉගැන්වීම සහ සැසඳීම දෙන්නාටම උදව්වක්. හැබැයි ඔවුන්ටත් මේ ඇත්ත කියන්න: "මේ කොළවලින් ඔයාට පුළුවන් ඔයා ඉගෙනගත්තු දේ පරීක්ෂා කරන්න විතරයි, මේවා කියෙව්වා කියලා ඔයාට ඉගෙනගන්න බැහැ" කියලා ඔවුන්වත් දැනුවත් කරන්න.

තවදුරටත් කියවීමට

අතින් ලියන සටහන්, බලහත්කාරයෙන් කරුණු ගොනු කිරීම (forced synthesis) සහ ස්වයං සැසඳීමේ ක්‍රමය (self-comparison protocol) ගැන සම්පූර්ණ විස්තරය ඉඩසර ක්‍රමවේදය (Idasara Method) තුළ ඇත: Part 1 — The Human Foundation & Active Recall.

මූලාශ්‍ර

• Mueller, P. & Oppenheimer, D. (2014). The Pen Is Mightier Than the Keyboard — summarised by the Association for Psychological Science: Take Notes by Hand for Better Long-Term Comprehension
• The Learning Scientists: Learn How to Study Using… Retrieval Practice
• Dunlosky, J. et al. (2013). Improving Students' Learning With Effective Learning Techniques — overview at the Association for Psychological Science
• ඉඩසර ක්‍රමවේදය (The Idasara Method): Part 1 — The Human Foundation & Active Recall