විස්තර කරන්න, පැහැදිලි කරන්න, ඇගයීමට ලක් කරන්න: එක වචනයක් ලියන්න කලින් ප්‍රශ්නයේ ඇති ක්‍රියා පදය කියවන්න

සෑම විභාග ප්‍රශ්නයකම ඉතා කුඩා වචනයක් තිබේ. සම්පූර්ණ ලකුණු ලැබෙන පිළිතුර මොන වගේ විය යුතුද යන්න තීරණය කරන්නේ මේ වචනයයි. මෙය 'විධාන ක්‍රියා පදය' (Command Verb) ලෙස හැඳින්වේ. ඔබ හොඳින්ම දන්නා විෂය කරුණක් වුවද, වැරදි ක්‍රියා පදයකට පිළිතුරු ලිවීමෙන් ඔබට ලකුණු අහිමි විය හැකිය. 'ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න' පොතේ මෙම පරිච්ඡේදය මඟින් විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රවල භාවිතා වන මෙම ක්‍රියා පද හඳුනා ගනිමින්, නොපෙනෙන ලෙස ලකුණු අහිමි වීම නතර කරන තත්පර දෙකේ පුරුද්ද ගැන කියා දෙයි.

කෙටි පිළිතුර: විධාන පද — විස්තර කරන්න (Describe), පැහැදිලි කරන්න (Explain), සසඳන්න (Compare), ව්‍යුත්පන්න කරන්න (Derive), ඇගයීමට ලක් කරන්න (Evaluate) — මේවා මඟින් ඔබට කියන්නේ ලකුණු ලැබෙන පිළිතුරේ ස්වභාවය මොන වගේ විය යුතුද යන්නයි. එනම්, එය වචන වලින් අඳින ලද චිත්‍රයක්ද, හේතු දැක්වීමක්ද, දෙපැත්තක් සංසන්දනය කිරීමක්ද, පියවරෙන් පියවර ගොඩනැගීමක්ද නැතිනම් සාක්ෂි සහිත නිගමනයක්ද යන්නයි. පිළිතුර ලියන්න කලින් ප්‍රශ්නයේ ඇති ක්‍රියා පදය වට කරන්න. මන්ද, වැරදි ක්‍රියා පදයකට ලියන නිවැරදි පිළිතුරකට පවා ලකුණු ලැබෙන්නේ ඉතා අඩුවෙන් බැවිනි.

ශිෂ්‍යයෙකුගේ ජීවිතයේ අත්විඳිය හැකි වඩාත්ම වේදනාකාරී අත්දැකීමක් තිබේ. එය වේදනාකාරී වන්නේ එය සිදුවන බව ඒ මොහොතේ කිසිවෙකුට නොපෙනෙන බැවිනි.

හිතන්න, විභාගයට ඔබ හොඳින්ම දන්නා මාතෘකාවකින් ප්‍රශ්නයක් එනවා. ඔබ පිටුවක් පිරෙන්න කරුණු ලියනවා. ඔබ ලියූ හැම දෙයක්ම සත්‍ය කරුණු. ඔබ ඉතාමත් සතුටින් විභාග ශාලාවෙන් එළියට එනවා. නමුත් ලකුණු ලැබෙන විට, ලකුණු 8න් ඔබට ලැබී ඇත්තේ ලකුණු 3ක් පමණයි.

නමුත් මම ලියපු හැම දෙයක්ම නිවැරදියි නේ! — ඔව්, ඔබ ලියූ දේ නිවැරදි විය හැකියි, නමුත් ඒ ඇහුවේ ප්‍රශ්නයට නෙවෙයි. ප්‍රශ්නයේ තිබුණේ "පැහැදිලි කරන්න" (Explain why) කියායි. නමුත් ඔබ කළේ "විස්තර කිරීමක්" (Described what). ඔබ ලියූ සෑම වාක්‍යයක්ම සත්‍ය වුවත්, ලකුණු ලැබෙන තැනට ඔබ ළඟා වී නැහැ. මන්ද ලකුණු වෙන් කර තිබුණේ "හේතු" වලටයි, ඔබ ඉදිරිපත් කර තිබුණේ "ලක්ෂණ" පමණයි.

මෙම පිළිතුරු දෙක අතර වෙනස ඇති කළේ ප්‍රශ්නයේ මුල හරියේ තිබූ එක් කුඩා වචනයක් පමණයි. අපි මුලින්ම එය කියවීමට ඉගෙන ගනිමු.

එක් එක් විධාන පදයකින් සැබවින්ම බලාපොරොත්තු වන්නේ කුමක්ද?

විධාන පද (Command Verbs) යනු පරීක්ෂකවරයා ඔබෙන් බලාපොරොත්තු වන 'සිතීමේ ක්‍රමය' ගැන දෙන උපදෙස් මාලාවකි. එකම මාතෘකාව වුවත්, ක්‍රියා පදය වෙනස් වන විට පිළිතුර සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ. උදාහරණයක් බලමු:

• විස්තර කරන්න (Describe) මිනිස් හෘදයේ ව්‍යුහය → එහි ඇති දේ කියන්න: කුටීර හතරක්, කපාට, රුධිර වාහිනී — වචන වලින් චිත්‍රයක් අඳින්න. හේතු දැක්වීම අවශ්‍ය නැත.
• පැහැදිලි කරන්න (Explain) දකුණු කෝෂිකා බිත්තියට වඩා වම් කෝෂිකා බිත්තිය ඝනකම් ඇයි කියා → හේතු දක්වන්න: මන්ද එය මුළු ශරීරයටම වැඩි ප්‍රතිරෝධයකට එරෙහිව රුධිරය පොම්ප කරන බැවිනි. "නිසා/බැවින්" වැනි හේතු දක්වන වචන නැතිව කරන විස්තරයකට මෙහිදී ලකුණු ලැබෙන්නේ නැත.
• සසඳන්න (Compare) ශ්වසන පද්ධතිය සහ රුධිර සංසරණ පද්ධතිය → දෙකම එකට තබා පෙන්වන්න: සමානකම් සහ වෙනස්කම් දෙකම සම්බන්ධ කරමින් ලියන්න. විස්තර දෙකක් වෙන වෙනම ලියා පරීක්ෂකවරයා ඒවා ගලපා ගනීවි යැයි සිතීම ලකුණු අහිමි වීමට හේතුවකි.
• ව්‍යුත්පන්න කරන්න (Derive) ගණිතයේ හෝ භෞතික විද්‍යාවේ සමීකරණයක් → ගමන පෙන්වන්න: මූලික මූලධර්මයේ සිට අවසාන ප්‍රතිඵලය දක්වා ඇති සෑම තර්කානුකූල පියවරක්ම ලියන්න. අවසාන සූත්‍රය නිවැරදි වුවත් පියවර නැතිනම් ලකුණු ලැබෙන්නේ නැත.
• ඇගයීමට ලක් කරන්න (Evaluate) යම් ප්‍රතිකාරයක් සාර්ථකද කියා → සාක්ෂි සහිතව තීරණයක් දෙන්න: එහි ශක්තීන්, දුර්වලතා සහ අවසාන නිගමනය දක්වන්න. බොහෝ සිසුන් අමතක කරන නිගමනය මෙහි වැදගත්ම කොටසයි.

විභාග මණ්ඩල (උදාහරණයක් ලෙස කේම්බ්‍රිජ් හෝ දේශීය විභාග දෙපාර්තමේන්තුව) මෙම වචනවල තේරුම හිතාමතාම ප්‍රකාශයට පත් කරයි. මෙම ක්‍රියා පද නිකම්ම නිකම් වචන නොවේ. ඒවා ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme) කලින්ම ඔබට දැනුම් දීමකි.

මා දන්නා ප්‍රශ්නයකට ලකුණු අඩු වූයේ ඇයි?

මෙම ලකුණු කාන්දු වීම හරිම භයානකයි, මොකද එය විභාග ශාලාව ඇතුළේදී අපිට දැනෙන්නේ නැහැ.

ඔබ යම් මාතෘකාවක් නොදන්නේ නම්, පිළිතුර ලිවීමට අපහසු බව ඔබට දැනෙනවා. නමුත් ඔබ මාතෘකාව දැනගෙන, වැරදි ක්‍රියා පදයකට පිළිතුරු ලියන විට, ඔබට දැනෙන්නේ සියල්ල නිවැරදි බවයි. ඔබේ පෑන වේගයෙන් ලියනවා, නිවැරදි කරුණු ගලා එනවා, ඔබේ විශ්වාසය වැඩියි. නමුත් වැරැද්ද පෙනෙන්නේ ලකුණු දෙන ගුරුවරයාට පමණයි. එහි "එක් හේතුවකට ලකුණු 1 බැගින්" ලෙස ලකුණු පටිපාටියේ තිබියදී, ඔබ ලස්සන විස්තරයක් ලියා හේතු කිසිවක් ලියා නැති බව පෙනෙන්නේ එවිටයි.

බොහෝ සිසුන් වසර ගණනාවක් පාඩම් කළත් මේ වැරැද්ද දිගින් දිගටම කරන්නේ එබැවිනි. සිසුන් 'විෂය කරුණු' (Content) නැවත නැවතත් පාඩම් කළත්, 'ක්‍රියා පද' (Verbs) ගැන හදාරන්නේ නැත. අවසානයේ ඔවුන් සිතන්නේ තමන්ට ලකුණු අඩු වූයේ වාසනාව නැති නිසා හෝ ගුරුවරයා ලකුණු දීමට තද නිසා කියායි. නමුත් ඇත්තම ප්‍රශ්නය වූයේ කියවීමට අමතක වූ එක කුඩා වචනයකි.

මීට යටින් තවත් නරක පුරුද්දක් තිබේ. එය නම් 'කලබලයට උඩින් පල්ලෙන් කියවීම' (Panic-skim) යි. විභාගයේදී කාලය මදි වේ යැයි බියෙන්, අපේ ඇසට හසු වන්නේ ප්‍රශ්නයේ ඇති මාතෘකාව පමණයි. "හදවත ගැන අහලා තියෙන්නේ! මම ඒක දන්නවා!" කියා සිතා අපි දන්නා සියල්ල ලියන්නට පටන් ගනිමු. ක්‍රියා පදය කියවීමේ පුරුද්ද මෙයට ඇති හොඳම පිළියමයි.

තත්පර දෙකේ පුරුද්ද

මෙම වැරැද්ද නිවැරදි කර ගැනීමට ගත වන්නේ එක් ප්‍රශ්නයකට තත්පර දෙකක් පමණි. විභාග ශාලාවේ ඇති කලබලය මැද වුවත් මෙය කළ හැකියි:

ක්‍රියා පදය වට කරන්න. ඉන් අහන දේ මනසින් කියන්න. ඉන්පසු ලියන්න.

1. විධාන ක්‍රියා පදය වට කරන්න: පිළිතුර ලියන්නට පෙර පෑනෙන් එය රවුම් කරන්න. විස්තර කරන්න, පැහැදිලි කරන්න, සසඳන්න, ව්‍යුත්පන්න කරන්න, ඇගයීමට ලක් කරන්න, දක්වන්න, සාධාරණීකරණය කරන්න.
2. එය ඔබෙන් ඉල්ලන දේ තේරුම් ගන්න: මනසින් මෙසේ කියන්න: "හේතු දෙන්න" (පැහැදිලි කරන්න), "වචන වලින් චිත්‍රයක් අඳින්න" (විස්තර කරන්න), "දෙපැත්තම ගලපන්න" (සසඳන්න), "පියවරෙන් පියවර පෙන්වන්න" (ව්‍යුත්පන්න කරන්න).
3. පිළිතුරේ සැකිල්ල ක්‍රියා පදයට අනුව සකසන්න: "පැහැදිලි කරන්න" යන ප්‍රශ්නයකට පිළිතුර සැකසිය යුත්තේ "මන්ද/නිසා/එබැවින්" වැනි හේතු දක්වන වාක්‍ය වලිනි. "සසඳන්න" යන ප්‍රශ්නයක සෑම වාක්‍යයකම කරුණු දෙකම තිබිය යුතුය. ඔබ ලියන්නට යන පළමු වාක්‍යය ක්‍රියා පදයේ හැඩයට ගැලපෙන්නේ නැතිනම්, ඔබ වැරදි පිළිතුරක් ලිවීමට පෙරම එය අසු කරගෙන තිබේ.

තවත් එක දෙයක්; අද සිට ඔබ ප්‍රශ්න පත්‍රවලට පිළිතුරු පුහුණු වන විට, ක්‍රියා පදයට අනුව ඔබේ පිළිතුර නිවැරදිද කියා ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න. මෙය මාසයක් කිරීමෙන්, වසර ගණනාවක් කළ සාමාන්‍ය පුහුණුවට වඩා වැඩි ප්‍රගතියක් ලබා ගත හැකිය.

අද රාත්‍රියේම කළ හැකි දේ

1. ඔබ ඉගෙන ගන්නා විෂයක පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න 5ක් ගන්න. ඒවාට පිළිතුරු ලියන්න එපා. එක් එක් ප්‍රශ්නයේ ක්‍රියා පදය වට කර, එයින් ඉල්ලන දේ එක පේළියකින් පැත්තකින් ලියන්න. මේ සඳහා ගත වන්නේ විනාඩි දෙකක් පමණි.
2. දැන් ඔබ කලින් ලියූ පැරණි පිළිතුරක් හෝ ගුරුවරයෙකු ලකුණු දැමූ ප්‍රශ්න පත්‍රයක් ගන්න. එහි ක්‍රියා පදය රවුම් කර නැවත පිළිතුර කියවන්න. "මම මේ ක්‍රියා පදයට ද පිළිතුරු දීලා තියෙන්නේ?" කියා ඔබෙන්ම අහන්න. බොහෝ විට ඔබ 'හරි විෂය කරුණට වැරදි ක්‍රියා පදයෙන්' ලියූ අවස්ථාවක් හමුවනු ඇත.
3. අද සිට, ක්‍රියා පදය වට කරන්නේ නැතිව කිසිම පිළිතුරක් ලිවීම ආරම්භ නොකරන්න.

කෙටියෙන්

• විධාන ක්‍රියා පදය (විස්තර කරන්න, පැහැදිලි කරන්න...) මඟින් සම්පූර්ණ ලකුණු ලැබෙන පිළිතුරක් කෙබඳු විය යුතුදැයි කියා දෙයි.
• එකම මාතෘකාව + වෙනස් ක්‍රියා පදය = වෙනස් පිළිතුරක්. (මොනවාද තියෙන්නේ ≠ ඇයි තියෙන්නේ ≠ දෙකේ වෙනස ≠ පියවරෙන් පියවර ≠ තීරණය).
• වැරදි ක්‍රියා පදයකට පිළිතුරු ලිවීම ලකුණු අහිමි වන 'නොපෙනෙන කාන්දුවකි'.
• පුරුද්ද: ක්‍රියා පදය වට කරන්න → අවශ්‍යතාවය තේරුම් ගන්න → පිළිතුරේ සැකිල්ල හදන්න → ඉන්පසු ලියන්න.
• විෂය කරුණු වලට පමණක් නොව, ක්‍රියා පදයට අනුවත් ඔබේ පිළිතුරු පරීක්ෂා කරන්න.

ඉඩසර ඇකඩමිය සමඟ තවත් පියවරක්

මෙම ක්‍රියා පද පරීක්ෂා කිරීමේ පුරුද්ද වඩාත් සාර්ථක වන්නේ පළපුරුදු ගුරුවරයෙකුගේ මඟ පෙන්වීම යටතේය. ඔබ ඉඩසර ඇකඩමියේ (Idasara Academy) 'Exam Paper Marking' සේවාව හරහා ඔබේ පිළිතුරු පත්‍ර යොමු කළ විට, අපගේ පද්ධතිය සහ ගුරුවරුන් ඔබේ පිළිතුර නිල ලකුණු පටිපාටියට අනුව පරීක්ෂා කරයි. එහිදී "ඔබ මෙහිදී කර ඇත්තේ විස්තර කිරීමක්, නමුත් ප්‍රශ්නයෙන් අසා ඇත්තේ පැහැදිලි කිරීමටයි" වැනි නිවැරදි ප්‍රතිපෝෂණ (Feedback) ඔබට ලබා දෙයි. විභාග ප්‍රතිඵල එන දවසට කලින් මේ වැරැද්ද හඳුනා ගැනීම ජයග්‍රහණයට ඇති කෙටිම මාවතයි.

නොමිලේ ආරම්භ කරන්න — ගිණුමක් සාදන්න →

නිතර අසන ප්‍රශ්න

මගේ විභාගයට අදාළ ක්‍රියා පදවල තේරුම මම හොයාගන්නේ කොහොමද? හොඳම ක්‍රමය වන්නේ පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍ර සමඟ ඒවායේ ලකුණු දීමේ පටිපාටි (Marking Schemes) කියවීමයි. ප්‍රශ්නයේ ඇති ක්‍රියා පදයට අනුව ලකුණු ලබා දී ඇති ආකාරය එවිට ඔබට පැහැදිලි වේ. එසේම ඔබේ ගුරුවරුන්ගෙන් මේ ගැන විමසන්න; ඔවුන් එම විභාගයේ 'භාෂාව' හොඳින්ම දනී.

ප්‍රශ්නයක ක්‍රියා පද දෙකක් තිබුණොත්? (උදා: "විස්තර කර පැහැදිලි කරන්න") එහිදී වැඩ කොටස් දෙකක් තිබේ. ලකුණුත් ඒ දෙකට බෙදී යයි. මුලින්ම විස්තරය කර, ඉන්පසු හේතු දක්වමින් පැහැදිලි කරන්න. ක්‍රියා පද දෙකම රවුම් කිරීමෙන් ඔබට එකක්වත් මඟ හැරෙන්නේ නැත.

ගණිතය වැනි විෂයන් වලටත් මෙය වැදගත්ද? අනිවාර්යයෙන්ම. ගණිතයේදී ද "ව්‍යුත්පන්න කරන්න", "පෙන්වන්න" (Show that), "විසඳන්න", "සත්‍යාපනය කරන්න" වැනි විවිධ පද භාවිතා වේ. "පෙන්වන්න" කී විට අවසාන පිළිතුර ප්‍රශ්නයේදීම දී ඇත; පරීක්ෂකවරයා බලාපොරොත්තු වන්නේ ඔබ එම පිළිතුරට ළඟා වන පියවරයි.

මෙය නිකම්ම විභාග උපක්‍රමයක් විතරක් නෙවෙයිද? නැත. මෙය සැබෑ ඉගෙනීමකි. යම් තත්වයක් විස්තර කිරීම, පැහැදිලි කිරීම හෝ ඇගයීමට ලක් කිරීම අතර වෙනස හඳුනා ගැනීම යනු ඉතා උසස් බුද්ධිමය කුසලතාවකි. එය විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනයට මෙන්ම වෘත්තීය ජීවිතයේදී වාර්තා සැකසීමටත් අත්‍යවශ්‍ය වේ.

තවදුරටත් කියවීමට

විධාන ක්‍රියා පද තේරුම් ගැනීම යනු විභාගයකදී කාලය කළමනාකරණය කරමින් නිවැරදිව පිළිතුරු ලිවීමේ එක් මූලික පියවරකි. මේ පිළිබඳ වැඩිදුර කරුණු ඉඩසර ක්‍රමය (Idasara Method) යටතේ මෙතැනින් කියවිය හැකිය: Part 3 — The Grade Progression Ladder & Paper Marking.

මූලාශ්‍ර

• Cambridge International Education — Command words and what they ask of candidates
• ඉඩසර ක්‍රමය (The Idasara Method): Part 3 — The Grade Progression Ladder & Paper Marking