නොමිලේ ලබාදෙන 'ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න' පොතේ පරිච්ඡේදයකි
ප්රකාශිත 2026-08-31 · යාවත්කාලීන 2026-08-31
තවත් භාෂාවලින්: English · தமிழ்
මුලින්ම වෘත්තිය තෝරන්න, ඊටපස්සේ ආපස්සට පියවර මැන බලන්න
ලංකාවේ සිසුන් සාමාන්යයෙන් ගමන් කරන්නේ ඉදිරියටයි — හොඳ ලකුණු → හොඳ විෂය ධාරාව → හොඳ උපාධියක් → ඉන්පසුව මොන වගේ රස්සාවල්ද තියෙන්නේ කියලා හොයලා බලනවා. මේ නිසා ඔවුන්ට වයස අවුරුදු පහළොවේදී දැනගත හැකිව තිබූ දේවල් අවුරුදු විසිහතරේදී දැනගන්නට ලැබෙනවා. "ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න" පොතේ මේ පරිච්ඡේදයෙන් අපි උගන්වන්නේ "ආපස්සට පියවර මැනීම" (Reverse Walk) ගැනයි: ඔබට ඇත්තටම කරන්න අවශ්ය රැකියාවෙන් පටන් ගන්න, ඒ සඳහා අවශ්ය සුදුසුකම් මොනවාදැයි ආපස්සට සොයා බලන්න, එමඟින් ඔබේ විෂයන් තෝරාගන්න. ඒ වගේම ඕනෑම වෙළඳ දැන්වීමකට වඩා වටිනා තොරතුරු ලබාගත හැකි ක්රමය වන "ක්ෂේත්රයේ නියැලී සිටින කෙනෙකු සමඟ කතාබහ කිරීම" ගැනත් මෙහිදී අවධානය යොමු කරනවා.
කෙටි පිළිතුර: කිසිම උපාධියක් තනිවම ඔබව රැකියාවකට "යොමු කරන්නේ" නැහැ — ඔබ යා යුතු මාවත සොයාගත යුත්තේ අනෙක් පැත්තටයි. ඔබට ඇත්තටම අවශ්ය වෘත්තිය නම් කරන්න, ඒ කරා යාමට අවශ්ය සුදුසුකම් සොයන්න, ඉන්පසු එමඟින් ඔබේ විෂය ධාරාව සහ විෂයන් තෝරාගන්න. එක පිටුවක ලියාගන්නා මේ ආපස්සට පියවර මැනීම සහ ක්ෂේත්රයේ සිටින කෙනෙකු සමඟ කරන කෙටි කතාබහක්, ඕනෑම උපාධි පාඨමාලා දැන්වීමකට වඩා සිය දහස් වාරයක් වටිනවා.
10 වසරේ ඉගෙන ගන්නා ශිෂ්යයෙකුගෙන් ඔහු විද්යා විෂය ධාරාව තෝරාගන්නේ ඇයිදැයි ඇසුවොත් ලැබෙන පිළිතුර: "හොඳ උපාධියක් කරන්න" යන්නයි. මොන වගේ උපාධියක්දැයි ඇසුවොත්: "ඉංජිනේරු හෝ වෛද්ය විද්යාව වෙන්න ඇති" යැයි කියනු ඇත. නමුත් ඉංජිනේරුවරයෙක් අඟහරුවාදා දවසක උදේ සිට සවස දක්වා ඇත්තටම කරන්නේ මොනවාදැයි ඇසුවොත් ඔහු නිරුත්තර වනු ඇත.
මේ නිශ්ශබ්දතාවය පිටුපස ඇත්තේ "ඉදිරියට යාමේ" (Forward-navigation) ගැටලුවයි. මෙහිදී අපි තීරණ ගන්නේ එම අවස්ථාවේ පවතින සමාජ පිළිගැනීම මතයි — හොඳම විෂය ධාරාව, හොඳම උපාධිය. නමුත් වැදගත්ම ප්රශ්නය වන "මම ඇත්තටම කරන්න කැමති සහ කළ යුතු වැඩේ මොකක්ද?" යන ප්රශ්නයට පිළිතුර සොයන්නේ සියලු තීරණ ගෙන අවසන් වූ පසුවයි. මෙහි අවසාන ප්රතිඵලය වන්නේ උපාධියක් අතැතිව, තමන් අකමැති රැකියාවක නිරත වන තරුණ පිරිසක් බිහිවීමයි.
මෙයට ඇති විසඳුම ඉතා සරලයි, එය කලින්ම කිරීම වඩාත් සාර්ථකයි: ආපස්සට ගමන් කරන්න. ගමනාන්තය → සුදුසුකම් → විෂයන් → මේ වාරයේ වැඩකටයුතු. පියවර හතරයි, එක පිටුවයි.
පියවර 1 — ගමනාන්තයන් එකතු කරන්න (පුළුල්ව සහ නිශ්චිතව)
"හොඳ රස්සාවක්" වැනි පොදු වචන වෙනුවට නිශ්චිත වෘත්තීන් තෝරාගන්න: ප්රමාණ සමීක්ෂක (Quantity Surveyor), මෘදුකාංග ඉංජිනේරු, භෞතචිකිත්සක, ගණකාධිකාරී, ගුරුවරයා, කෘෂි ව්යවසායකයා, නාවික නිලධාරී, UX නිර්මාණකරු. ඔබේ පවුලෙන් යෝජනා වන සාම්ප්රදායික රැකියා තුනට (දොස්තර-ඉංජිනේරු-ගණකාධිකාරී) වඩා පුළුල් ලෙස බලන්න. අවම වශයෙන් විකල්ප 10-15ක්වත් සොයාගන්න. මේ සඳහා ඔබේ වටපිටාවේ වැඩිහිටියන් කරන රැකියා, ඔබ කැමති විෂයන්ට අදාළ ක්ෂේත්ර සහ වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශන මෙවලම් භාවිතා කරන්න. වයස පහළොවේදී ඔබට වැදගත් වන්නේ විවිධත්වයයි — ඔබ දැක නැති දෙයකට කැමති වෙන්න ඔබට බැහැ.
පියවර 2 — එකින් එක ආපස්සට ලියා බලන්න
ඔබ තෝරාගත් සෑම රැකියාවක් සඳහාම මේ ප්රශ්න තුනට පිළිතුරු ලියන්න:
- ඒ සඳහා අවශ්ය සුදුසුකම කුමක්ද? උපාධියක්ද? (කුමන එකද, කොහේදීද?) වෘත්තීය සුදුසුකමක්ද? NVQ මාර්ගයක්ද? (බොහෝ වෘත්තීන්ට යා හැකි මාවත් කිහිපයක් තිබේ).
- එම සුදුසුකම ලබා ගැනීමට අවශ්ය දේ මොනවාද? ඒ සඳහා අවශ්ය උසස් පෙළ විෂයන් සහ සාමාර්ථ (Z-score හෝ ආයතනික නීති).
- එසේ නම් මම දැන් කළ යුත්තේ කුමක්ද? තෝරාගත යුතු විෂය ධාරාව, විෂයන් සහ අවශ්ය දක්ෂතා මට්ටම.
ඔබ වෘත්තීන් පහළොවක් පමණ මෙසේ ආපස්සට විමසා බැලූ විට, ඒවා අවසානයේදී විෂය කාණ්ඩ (Subject clusters) දෙකක් හෝ තුනකට සීමා වන බව ඔබට පෙනේවි. එවිට විෂය ධාරාව තෝරාගැනීම විශාල ගැටලුවක් නොවී, ඔබේ සිතියමට වඩාත්ම ගැළපෙන පාලම තෝරාගැනීමක් පමණක් වනු ඇත. මෙහි රහස එයයි: ආපස්සට සැලසුම් කිරීමේදී "මම කවුද?" යන සංකීර්ණ ප්රශ්නය, "මගේ ගමනාන්තයන් වැඩි ගණනකට යා හැකි පාලම කුමක්ද?" යන සරල ප්රශ්නය බවට පත් වේ.
පියවර 3 — ක්ෂේත්රයේ සිටින කෙනෙකු සමඟ කතාබහ කිරීම
ඔබේ ලැයිස්තුවේ ඇති සෑම රැකියාවක් ගැනම වෙබ් අඩවි වල නැති තොරතුරු සොයා ගත යුතුය: එම රැකියාව කරන කෙනෙකු සමඟ කෙටි කතාබහක් කරන්න. නැන්දලාගේ කාර්යාලයේ මිතුරෙක්, ඔබේ පාසලේ ආදි ශිෂ්යයෙක්, අසල්වැසියෙක් හෝ දෙමාපියන්ගේ හිතවතෙක් විය හැකිය. ලංකාවේ ඕනෑම වෘත්තිකයෙකු හඳුනා ගැනීමට සම්බන්ධකම් දෙක තුනකට වඩා අවශ්ය වන්නේ නැත.
උපාධි පාඨමාලා දැන්වීම් වල නැති දේවල් ඔවුන්ගෙන් අසන්න: සාමාන්ය අඟහරුවාදා දවසක ඔබේ වැඩකටයුතු පැයෙන් පැයට සිදුවන්නේ කොහොමද? ක්ෂේත්රයට ආවට පස්සේ ඔබ ඉගෙන ගත්තු අලුත් දේවල් මොනවාද? මේ රැකියාවට ගැළපෙන්නේ මොන වගේ ගතිගුණ තියෙන අයද? නැවතත් අවස්ථාවක් ලැබුණොත් ඔබ මේ වෘත්තියම තෝරාගන්නවාද? දුරකථන ඇමතුමකට සහ ඔබේ සුළු නිර්භීතකමට වැයවන මේ එක පැය, ඔබ මවාගෙන සිටි සිහින ලෝකයක් බිඳ දැමීමට හෝ ඔබ මින් පෙර නොසිතූ වටිනා මාවතක් පෙන්වා දීමට සමත් වනු ඇත.
පියවර 4 — නම්යශීලී වන්න, සෑම වසරකම නැවත සොයා බලන්න
වැදගත්ම දෙය මෙයයි: ඔබ අවුරුදු පහළොවේදී කරන්නේ මුළු ජීවිතයම තෝරාගැනීම නොව, ඉලක්කයක් සකසා ගැනීමයි. ඔබ වැඩෙත්ම සහ ලෝකය වෙනස් වෙත්ම ඔබේ ගමනාන්තයන් වෙනස් විය හැකිය. මේ ආපස්සට මැනීම මඟින් ලැබෙන්නේ ඔබ යා යුතු මූලික දිශාවයි. තනි රැකියාවකට වඩා රැකියා කාණ්ඩයක් (Cluster) ගැන අවධානය යොමු කිරීමෙන්, පසුකාලීනව ඔබේ අදහස් වෙනස් වුවත් ඔබට ගැටලුවක් ඇති නොවේ. සෑම වසරකම මිනිත්තු විස්සක් වැය කර මේ සිතියම නැවත පරීක්ෂා කරන්න. ඇත්තටම අමාරුවේ වැටෙන්නේ ඉලක්කය වෙනස් කරන ශිෂ්යයා නොව, කිසිම ඉලක්කයක් නොමැතිව ඉදිරියටම යන ශිෂ්යයායි.
අද රාත්රියේම කළ හැකි දේ (හෝ අද රෑම කරන්න)
- ඔබේ සිතට එන වෘත්තීන් 15ක් ලියන්න — පවුලේ අයගෙන් අහන්න, ඔබ කැමති විෂයන් ගැන හිතන්න. කාණ්ඩ නොව නිශ්චිත නම් ලියන්න.
- සෑම එකක්ම ආපස්සට ලියන්න: සුදුසුකම → අවශ්යතා → දැන් කළ යුතු දේ. එක පිටුවක මෙය කරන්න.
- එම රැකියා වැඩි ප්රමාණයකට පොදු වූ විෂය ධාරාවන් හඳුනා ගන්න.
- එම ක්ෂේත්රවල සිටින දෙදෙනෙකුට කතා කිරීමට වෙලාවක් වෙන් කරගන්න. ඇත්තටම එය කරන්න — මෙය තමයි මේ ක්රමයේ ප්රායෝගිකම කොටස.
කෙටියෙන්
- ඉදිරියට සැලසුම් කිරීම (ලකුණු → විෂය ධාරාව → උපාධිය → ඊටපස්සේ බලමු) නිසා වැදගත්ම තීරණය පරක්කු වෙනවා. ආපස්සට සැලසුම් කරන්න: ගමනාන්තය → සුදුසුකම → විෂයන් → මේ වාරය.
- නිශ්චිත වෘත්තීන් 10-15ක් එකතු කරගන්න — විවිධත්වය වැදගත්.
- මෙම වෘත්තීන් විෂය කාණ්ඩ වලට ගොනු කරන්න — එවිට විෂය ධාරාව තෝරාගැනීම පහසු වෙනවා.
- ක්ෂේත්රයේ සිටින කෙනෙකු සමඟ කරන කතාබහ ඕනෑම දැන්වීමකට වඩා වටිනවා.
- නම්යශීලී වන්න; වසරකට වරක් නැවත බලන්න. මෙය ගමන් කළ යුතු දිශාව මිස අත් නොහළ යුතු දිවුරුමක් නොවේ.
ඉඩසර ඇකඩමිය සමඟ තවත් පියවරක්
මෙම ආපස්සට සැලසුම් කිරීමේ ක්රියාවලිය පහසු කිරීමට අප Degree Explorer නමින් නොමිලේ මෙවලමක් නිර්මාණය කර තිබෙනවා. එමඟින් රැකියාවක සිට උපාධියටත්, උපාධියේ සිට අවශ්යතා වලටත් යන මාවත පැහැදිලිව පෙන්වනවා. ඇප් එක මඟින් දත්ත ලබා දුන්නත්, ක්ෂේත්රයේ සිටින කෙනෙකු සමඟ කතා කිරීමේ පියවර ඔබම කළ යුතුයි.
නොමිලේ ආරම්භ කරන්න — ගිණුමක් සාදන්න →
නිතර අසන ප්රශ්න
මගේ දෙමව්පියෝ මට කරන්න ඕන රස්සාව දැනටමත් තෝරලා ඉවරයි. මම මොකද කරන්නේ? මේ පියවර දෙපාරක් කරන්න. එකක් ඔවුන් යෝජනා කරන රැකියාව වෙනුවෙන්, අනෙක ඔබ කැමති රැකියාව වෙනුවෙන්. මේ තොරතුරු දෙකම එක පිටුවක ලියා ගත් විට, එය පවුලේ රණ්ඩුවක් වෙනුවට සිතියම් දෙකක් අතර සැසඳීමක් බවට පත් වේවි. ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයෙකු සමඟ කතා කර ලබාගත් තොරතුරු තිබේ නම් ඔබේ තර්කය වඩාත් ශක්තිමත් වනු ඇත.
අනාගතයේදී බිහිවන අලුත් රැකියා (AI වැනි දේ නිසා) ගැන මේ ක්රමය කොහොමද බලපාන්නේ? අලුත් රැකියා බිහි වුවත් ඒවා බොහෝ විට පවතින විෂය කාණ්ඩ (උදා: ගණිතමය, නිර්මාණශීලී, තාක්ෂණික) මත පදනම් වේ. දිශාව නිවැරදි නම් සහ ඔබ දිගටම ඉගෙන ගන්නා කෙනෙකු නම් (Lifelong learner), ඔබට ඕනෑම වෙනසකට හැඩගැසිය හැකිය.
අපේ නෑදෑයෝ අතර මම කැමති ක්ෂේත්රයේ කවුරුත් නැත්නම්? (විශේෂයෙන් ග්රාමීය සිසුන්ට) ඔබේ ජාලය පුළුල් කරන්න: පාසලේ ආදි ශිෂ්යයන් (ගුරුවරුන්ගෙන් අසන්න), වෘත්තීය ආයතන වලට ලිපියක් යොමු කරන්න, නැතිනම් මඟපෙන්වීමේ වැඩසටහන් වලට සම්බන්ධ වන්න. පළමු කෙනා සොයා ගැනීම අපහසු වුවත්, ඔහුගෙන් දෙවන කෙනා ගැන අසා ගත හැකිය.
මෙය දරුවන්ට කුඩා කාලයේදීම වෘත්තිය ගැන අනවශ්ය පීඩනයක් ඇති කිරීමක් නෙවෙයිද? නැහැ, ඇත්තටම මෙහිදී සිදුවන්නේ පීඩනය අඩු කිරීමයි. "අනාගතය ගැන හිතන්න" වැනි අපැහැදිලි බියක් වෙනුවට, ඕනෑම වෙලාවක වෙනස් කළ හැකි සරල සිතියමක් ඔවුන්ට ලැබේ. මෙහිදී ඔවුන්ට ලැබෙන්නේ පාලනයක් මිස බරක් නොවේ.
තවදුරටත් කියවීමට
ඔබේ ආපස්සට සැලසුම් කිරීමෙන් පසු ඊළඟට කියවිය යුතු ලිපි: විෂය ධාරාව තෝරාගැනීම · උසස් පෙළ විෂය සංකලනය තෝරාගැනීම · NVQ මාවත. හොඳින් ප්රශ්න අසන ආකාරය ගැන මෙතැනින් ඉගෙන ගන්න: හොඳ ප්රශ්නයක් අසන්නේ කෙසේද?.
මූලාශ්ර
- StudentLanka — ලංකාවේ NVQ පිළිබඳ මාර්ගෝපදේශය (උපාධියෙන් ඔබ්බට ඇති මාවත්)
- UNESCO — AI සහ අධ්යාපනය (විෂය කාණ්ඩ සහ අඛණ්ඩ ඉගෙනීමේ වැදගත්කම)
- ඉඩසර ක්රමය: 2 වන කොටස — සැලසුම