නොමිලේ ලබාදෙන 'ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න' පොතේ පරිච්ඡේදයකි
ප්රකාශිත 2026-08-31 · යාවත්කාලීන 2026-08-31
තවත් භාෂාවලින්: English · தமிழ்
විද්යාව පාඩම් කරන ක්රමය: ලකුණු හැංගිලා තියෙන ලේබල් සහ ඒකක සොයා ගැනීම
සාමාන්ය පෙළ විද්යාව කියන්නේ කියවලා තේරුම් ගන්න තියෙන විෂයක් වගේ පෙනුණට, ලකුණු දීමේදී එය ඉතාම නිවැරදිභාවය (precision) අපේක්ෂා කරන විෂයයක්. විද්යාවේ ලකුණු හැංගිලා තියෙන්නේ නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම්, ලේබල් කරන ලද රූප සටහන්, නිවැරදි ඒකක සහ ක්රියාවලියක පියවරවල් ඇතුළෙයි. "ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න" පොතේ මේ පරිච්ඡේදය විද්යාව විෂය සඳහාම වෙන්වූ ක්රියාකාරී සැලසුමයි: විභාගයේදී ඇත්තටම ලකුණු ලැබෙන්නේ මොනවාටද, විද්යාවේ එන දැනුම වර්ග හතර සහ ඒ ඒ වර්ගයට ගැළපෙන ක්රම මොනවාද, සහ පාට පෑන් වලට වඩා ඔබේ අතින් ඇඳෙන රූප සටහන වටින්නේ ඇයි කියා අපි මෙහිදී කතා කරමු.
කෙටි පිළිතුර: විද්යාව ඉගෙන ගත යුත්තේ ඉතාම නිවැරදිව (precision) කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමටයි. පෙළපොතේ ඇති අර්ථ දැක්වීම් ඒ වචන වලින්ම "spaced schedule" එකකට අනුව මතක තබා ගන්න. විෂය නිර්දේශයේ ඇති සෑම රූප සටහනක්ම මතකයෙන් ඇඳ ලේබල් කිරීමට පුරුදු වන්න. විද්යාත්මක ක්රියාවලි ගැලීම් සටහන් (flowcharts) ලෙස සකසා ඒවා ශබ්ද නගා විස්තර කරන්න. අවසානයේ, සෑම පිළිතුරක්ම අවසානයේ ඒකක (units) සහ ලේබල් නිවැරදි දැයි තත්පර දහයක පරීක්ෂාවක් කරන්න. විද්යාවට ලකුණු ලැබෙන්නේ දිගු ඡේද වලට නොව, නිවැරදි නිශ්චිත කරුණු වලටයි.
එකම විද්යාව ප්රශ්න පත්රයට පිළිතුරු දී එළියට එන සිසුන් දෙදෙනෙකු ගැන සිතන්න. එක් අයෙක් කියනවා "මම ගොඩක් ලිව්වා, විභාගය හොඳට කළා" කියලා. අනෙක් ශිෂ්යයා වැඩිය කතා කරන්නේ නැහැ, හැබැයි ප්රතිඵල ආවාම වැඩි ලකුණු තියෙන්නේ ඔහුටයි. මෙතැන වෙනස දැනුම නෙවෙයි. වෙනස තමයි, වැඩි ලකුණු ගත් ශිෂ්යයා විද්යාව ප්රශ්න පත්රයක ලකුණු හැදෙන්නේ මොනවායින්ද කියලා දැනගෙන සිටීම.
විද්යාව කියන්නේ හරියට කතාවක් වගේ විෂයක්. පරිච්ඡේද පුරාම තියෙන්නේ කියවලා "තේරුම් ගන්න" පුළුවන් දේවල්. හැබැයි ඕනෑම විද්යාව ලකුණු දීමේ පටිපාටියක් (marking scheme) අරන් බැලුවොත් ඔබට පෙනේවි එහි ලැයිස්තුගත කරලා තියෙන්නේ මොනවාද කියලා: පෙළපොතේ වචන වලින්ම ලියූ නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම, රූප සටහන සහ එහි ලේබල්, අගයට පස්සේ ලියූ ඒකකය, ක්රියාවලියක පියවරවල් අනුපිළිවෙලින්, යම් සංසිද්ධියක් හැඳින්වීමට භාවිතා කරන නිශ්චිත වචනය. විද්යාවේ ලකුණු ලැබෙන්නේ මේ නිශ්චිත කරුණු (precision items) වලටයි. "ගොඩක් ලිව්ව" ශිෂ්යයා ලිව්ව ඡේද ඇතුළේ ලකුණු දෙන පටිපාටියේ තියෙන මේ නිශ්චිත කරුණු තිබුණේ නැති වෙන්න පුළුවන්.
එහෙනම් අපේ විද්යාව ක්රියාකාරී සැලසුම ඉලක්ක හතරක් වෙත යොමු කරමු.
විද්යා දැනුමේ වර්ග හතර සහ ඒ සඳහා නිවැරදි මෙවලම්
1. අර්ථ දැක්වීම් සහ පාරිභාෂික වචන → පෙළපොතේ වචනම භාවිතා කරමින් පාඩම් කිරීම. විද්යාවේ අර්ථ දැක්වීම් කියන්නේ "වචනය ↔ නිශ්චිත අර්ථය" කියන යුගලයි. මේවා පාඩම් කිරීමට මතක තබා ගැනීමේ පරිච්ඡේදයේ නීති භාවිතා කරන්න: කුඩා කොටස් ලෙස බෙදා ගන්න, හඳුනා ගන්නවා වෙනුවට මතකයෙන් නිපදවන්න (produce-don't-recognise), කාල පරතරයන් සහිතව මතක් කරන්න (spaced ladder). මෙහිදී සිදුවන ලොකුම වැරැද්ද තමයි අර්ථය ඔබේ වචන වලින් ලිවීම. "ප්රභාසංශ්ලේෂණය කියන්නේ ශාක ආහාර හදන ක්රමය" කියලා ලිව්වොත් ඔබට එය නිවැරදි බව දැනෙන්න පුළුවන්, නමුත් ලකුණු දීමේ පටිපාටියේ තියෙන වැදගත් වචන (keywords) මගහැරෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා ඔබේ අර්ථ දැක්වීම් පෙළපොතේ වචන සමඟ සසඳා වැරදි රතු පෑනෙන් නිවැරදි කරගන්න (red-ink audit).
2. රූප සටහන් → මතකයෙන් ඇඳීම සහ ලේබල් කිරීම. මෙය විද්යාවේ "මුදල්" වැනියි. විෂය නිර්දේශයේ තියෙන හැම රූප සටහනක්ම (සෛලය, විද්යුත් පරිපථ, මලක කොටස්, ඇස) මතකයෙන් ඇඳීමට පුරුදු වෙන්න. රූපය ඇඳ ලේබල් කර, පෙළපොත බලා රතු පෑනෙන් අඩුපාඩු හදාගෙන, නැවත නැවතත් කාල පරතරයන් සහිතව පුහුණු වෙන්න. විභාග ශාලාවට යන විට රූප සටහන් 15ක් විතර මතකයෙන් අඳින්න පුළුවන් ශිෂ්යයා කියන්නේ ලකුණු මිටියක් අතේ තියාගෙන විභාගයට යන කෙනෙක්.
3. ක්රියාවලි → ගැලීම් සටහන් (Flowcharts) සහ ශබ්ද නගා විස්තර කිරීම. ආහාර ජීරණය, ජල චක්රය, පරාවර්තී චාපය, විද්යුත් විච්ඡේදනය - මේවා අනුපිළිවෙලකට සිදුවන දේවල්. මෙහිදී ලකුණු ලැබෙන්නේ පියවරවල් වලටයි. මේවා මතකයෙන් ගැලීම් සටහනක් (කොටු සහ ඊතල) ලෙස අඳින්න. ඉන්පසු කරන්න පුළුවන් හොඳම දේ තමයි, තනියම ශබ්ද නගා ඒ ක්රියාවලිය තවත් කෙනෙකුට උගන්වනවා වගේ විස්තර කිරීම. ඔබ විස්තර කරද්දී පැටලෙන තැන තමයි ඔබේ දැනුමේ දුර්වලම පුරුක තියෙන්නේ.
4. භාවිතයන් සහ පරීක්ෂණ → සැකසුම පිටුපස ඇති "ඇයි" යන්න සෙවීම. ප්රශ්න පත්ර වල ප්රායෝගික පරීක්ෂණ ගැන අහන්න ගොඩක් කැමතියි: ඇයි මේ උපකරණය ගත්තේ, ඇයි පාලක පරීක්ෂණයක් තිබ්බේ, වෙනස් කරන්නේ මොනවාද, මනින්නේ මොනවාද, නිගමනය මොකක්ද? පරීක්ෂණ පින්තූර වගේ පාඩම් කරන්න එපා. "ප්රශ්න ලොගය" (question-log) භාවිතා කරලා "ඇයි" කියලා ප්රශ්න කරන්න: ඇයි ජල තාපකයක් ගත්තේ? ඒක නැති වුණොත් මොකද වෙන්නේ? විභාගයේදී "හේතු දක්වන්න" කියලා අහන්නේ ඔබ මේ ගැන හිතුවාද කියලා බලන්නයි.
මේ හතරටම යටින් තියෙන්නේ අපේ ඉගෙනුම් චක්රයමයි. මුලින්ම පෙළපොත (ලකුණු දීමේ පටිපාටි හැදෙන්නේ ඒ වචන වලින්), මතකයෙන් හදන කෙටි සටහන්, මුලින්ම ප්රශ්න පත්ර වලට උත්සාහ කිරීම, වැරදෙන තැන් වෙනම සටහන් කර ගැනීම, සහ නියමිත කාලයට පසුගිය විභාග ප්රශ්න පත්ර කිරීම. විද්යාවෙන් කරන්නේ මේ සෑම පියවරකදීම ඔබ ඉලක්ක කළ යුතු දේ පෙන්වා දීමයි.
සාර්ථක විද්යා සතියක් පෙනෙන්නේ කොහොමද?
- සෑම පාඩමකටම: මතකයෙන් හැදූ කෙටි සටහනක් සහ මතකයෙන් ඇඳි රූප සටහනක් හෝ ගැලීම් සටහනක් - රූපය සහ වචනය යන දෙකම එකට භාවිතා කිරීම (dual-coding).
- දිනපතා විනාඩි 10ක්: අර්ථ දැක්වීම් කොටස් කිහිපයක් කාල පරතරයන් සහිතව මතක් කිරීම.
- සතිපතා: ඉගෙන ගත් පාඩම් වල රූප සටහන් මතකයෙන් ඇඳීම (figure-walk); එක ක්රියාවලියක් ශබ්ද නගා විස්තර කිරීම; ව්යුහගත ප්රශ්න කට්ටලයකට නියමිත වෙලාවට පිළිතුරු ලියා, ලකුණු දීමේ පටිපාටිය සමඟ සසඳා බැලීම - මගේ පිළිතුරේ අර නිශ්චිත කරුණු තිබුණාද?
- නිරවද්යතාවය පරීක්ෂා කිරීමේ පුරුද්ද: ඒකක සහ ලේබල් කියන්නේ විද්යාවේ ලේසියෙන්ම ගන්න පුළුවන් ලකුණු. සෑම පිළිතුරක්ම අවසානයේ ඒකක නිවැරදිද සහ ලේබල් කරලාද කියලා තත්පර 10ක් පරීක්ෂා කරන්න.
අද රාත්රියේම කළ හැකි දේ
- ඔබ දැනට ඉගෙන ගන්නා විද්යාව පාඩම තෝරාගන්න. එහි ඇති ප්රධාන අර්ථ දැක්වීමක් මතකයෙන් ලියන්න, පසුව පෙළපොත බලා වචනයෙන් වචනය සසඳන්න. ඔබේ වචන සහ පෙළපොතේ වචන අතර ඇති වෙනස හඳුනාගන්න - අන්න ඒ වෙනස ඇතුළේ තමයි ලකුණු හැංගිලා තියෙන්නේ.
- ඒ පාඩමේ ඇති රූප සටහනක් මතකයෙන් ඇඳ ලේබල් කරන්න. වැරදුණු හෝ අමතක වූ තැන් රතු පෑනෙන් ලකුණු කරන්න.
- එය ක්රියාවලියක් නම්, ගැලීම් සටහනක් ඇඳ එය ශබ්ද නගා බිත්තියට හෝ තනියම විස්තර කරන්න. ඔබ නතර වුණු තැන සටහන් කරගන්න - හෙට උදේ මුලින්ම පාඩම් කළ යුත්තේ අන්න ඒ කොටසයි.
කෙටියෙන්
- විද්යාවේ ලකුණු ලැබෙන්නේ නිශ්චිත කරුණු (precision items) වලටයි: නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම් · ලේබල් කළ රූප · ඒකක · පිළිවෙලට ඇති පියවර · නිශ්චිත වචන. ඡේද ගණන් ලිව්වාට ලකුණු ලැබෙන්නේ අඩුවෙන්.
- දැනුම වර්ග 4 සහ මෙවලම් 4: අර්ථ දැක්වීම් → නිශ්චිත වචන සහ කාල පරතර සහිත පුහුණුව · රූප සටහන් → මතකයෙන් ඇඳීම + රතු පෑනෙන් වැරදි හදා ගැනීම · ක්රියාවලි → ගැලීම් සටහන් + ශබ්ද නගා විස්තර කිරීම · පරීක්ෂණ → "ඇයි" කියා ප්රශ්න කිරීම.
- සෑම පාඩමකටම සටහනක් සහ රූපයක් තිබිය යුතුය.
- ඒකක සහ ලේබල් පරීක්ෂා කිරීමට තත්පර 10ක පුරුද්දක් ඇති කරගන්න.
- මූලික ක්රමය වෙනස් නොවේ: පෙළපොතේ වචන මුලින්ම, ප්රශ්න පත්ර මුලින්ම පුහුණු වීම, වැරදි එකතු කිරීම.
ඉඩසර ඇකඩමිය සමඟ තවත් පියවරක්
විද්යාවේ ක්රියාකාරී සැලසුම සාර්ථක වෙන්න නම් නිවැරදි මඟපෙන්වීමක් අවශ්යයි. ඉඩසර ඇකඩමියේ (Idasara Academy) මේ සියල්ල ඇතුළත්: අපේ කෙටි සටහන් (Short Notes) නිර්මාණය කර ඇත්තේ විෂය නිර්දේශයේ ප්රමිතියට අනුවයි, එවිට ඔබේ අර්ථ දැක්වීම් සහ රූප සටහන් සසඳා බැලීමට ඔබට පහසු වේ. අපේ ක්ෂුද්ර ප්රශ්නාවලි (Micro-quizzes) මගින් දිනපතා අර්ථ දැක්වීම් සහ කරුණු මතක් කර දෙන අතර, වැරදෙන දේවල් ස්වයංක්රීයව බැංකුගත කරයි. එමෙන්ම අපේ ගෙවන මට්ටම් වලදී විභාග ප්රශ්න පත්ර ලකුණු කිරීම (Exam Paper Marking) මගින් ඔබේ ව්යුහගත ප්රශ්න වලට ලකුණු දීමේ පටිපාටියට අනුව ලකුණු ලබා දී, අඩුපාඩු පෙන්වා දෙයි. දෙසැම්බර් මාසයේ දුක් වෙනවාට වඩා, සතිපතා ඔබේ වැරදි හදා ගැනීමට ඉඩසර ඔබට උදවු කරයි.
නොමිලේ ආරම්භ කරන්න — ගිණුමක් සාදන්න →
නිතර අසන ප්රශ්න
විද්යාව කියන්නේ මතක තබා ගන්න විතරක් තියෙන විෂයක්ද? නැහැ, එය නිවැරදිභාවය (precision) පිළිබඳ විෂයක්. කරුණු මට්ටමේදී (අර්ථ දැක්වීම්, ලේබල්) මතකය අවශ්යයි. ක්රියාවලි සහ භාවිතයන් වලදී තේරුම් ගැනීම අවශ්යයි. විභාගයේදී මේ දෙකම පරීක්ෂා කරනවා. මුළු පාඩමම "කටපාඩම්" කරන්න හැදුවොත් එය ඔබට ලොකු බරක් වේවි. ඒ වෙනුවට ඉහත කිව්ව වර්ග හතරට ගැලපෙන මෙවලම් පාවිච්චි කරන්න.
පිළිතුරු ලියද්දී අක්ෂර වින්යාසය සහ නිවැරදි වචනම තිබීම වැදගත්ද? විද්යාත්මක පාරිභාෂික වචන වලදී ඔව්. ලකුණු දීමේ පටිපාටියේ ඒ වචන තියෙනවා. marker කෙනෙකුට කියවාගන්න බැරි තරමට වචනය වැරදි නම් ලකුණු අහිමි වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසයි අර්ථ දැක්වීම් "මතකයෙන් ලියා සසඳන" (produce-and-audit) ක්රමයට පාඩම් කළ යුත්තේ.
අපේ පාසලේ විද්යාගාර පහසුකම් නැතිනම් පරීක්ෂණ ගැන ඉගෙන ගන්නේ කොහොමද? ප්රශ්න පත්රයක පරීක්ෂණයක් ගැන අහන්නේ ඒ පිටුපස ඇති තර්කයයි (reasoning). පෙළපොතේ පරීක්ෂණය විස්තර කර ඇති ආකාරය හොඳින් බලන්න: සැකසුම → ඇයි ඒ කොටස් භාවිතා කළේ → මනින්නේ මොනවාද → නිගමනය. ප්රශ්න ලොගයක් හරහා මේවා ප්රශ්න කරන්න. පාසලේ පහසුකම් නැති වුණත්, "ඇයි" කියන දේ තේරුම් ගැනීමෙන් ලකුණු ලබාගත හැකියි.
ජීව විද්යාව සහ භෞතික විද්යාව කොටස් වලට එකම ක්රමය පාවිච්චි කළ හැකිද? ප්රධාන වර්ග හතරම පොදුයි, නමුත් මිශ්රණය වෙනස් වෙනවා. ජීව විද්යා කොටස් වල අර්ථ දැක්වීම්, රූප සටහන් සහ ක්රියාවලි වැඩියි. භෞතික විද්යා කොටස් වලදී ගණිතමය ගැටළු විසඳීමේ ක්රමවේදය (උදාහරණ ගැටළු තනියම උත්සාහ කිරීම) වැඩිපුර එකතු විය යුතුයි. පාඩම අනුව ඉහත මෙවලම් හතරෙන් අවශ්ය දේ තෝරාගන්න.
තවදුරටත් කියවීමට
වැදගත් වචන (Keywords), ලේබල් කළ රූප සටහන් සහ ලකුණු දීමේ ක්රමවේදය ගැන වැඩිදුර දැන ගැනීමට: Part 3 — ලකුණු ලැබෙන ඉණිමඟ සහ ප්රශ්න පත්ර ලකුණු කිරීම.
මූලාශ්ර
- The Learning Scientists: Dual Coding · Spaced Practice
- Wammes, J. et al. (2016) — the drawing effect, ScienceDaily (ඇයි මතකයෙන් ඇඳීම වැදගත් වන්නේ)
- අධ්යාපන ප්රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව — edupub.gov.lk (ලකුණු දීමේ පටිපාටි සකසන පෙළපොත් වචන)
- ඉඩසර ක්රමය (The Idasara Method): Part 3 — ලකුණු ලැබෙන ඉණිමඟ සහ ප්රශ්න පත්ර ලකුණු කිරීම