ඉගෙන ගන්නා අතරතුර උපයන්න: බොහෝ දෙනෙක් සැලසුම් නොකරන නමුත් දහස් ගණනක් යන මාවත

මුළු ශ්‍රී ලංකාව පුරාම තරුණ තරුණියන් වැඩ කරති — ඇතැම්විට පවුලට ආර්ථික සහයක් වීමට, නැතිනම් සහතික පත්‍රයක් ලැබෙන තුරු වසර ගණනාවක් බලා සිටීමට නොහැකි නිසා, නැතිනම් අද දින ලැබෙන ආදායම වැදගත් නිසාය. බොහෝ දෙනෙක් "වැඩ කරන ගමන් ඉගෙන ගැනීම" සලකන්නේ අකමැත්තෙන් කරන දෙයක් හෝ සමාව ගත යුතු අඩුපාඩුවක් ලෙසයි. "ඉගෙන ගන්න හැටි ඉගෙන ගන්න" පොතේ මෙම පරිච්ඡේදයෙන් අපි එය දකින්නේ වෙනස් විදිහකටයි: එය තමන්ගේම ක්‍රමවේදයක් සහිත, සැලසුම් සහගතව යා හැකි සාර්ථක මාවතක් ලෙසයි. රැකියාවක නිරත වන්නන් වෙනුවෙන්ම සැකසූ අධ්‍යාපන ක්‍රමවේද සහ පූර්ණකාලීන ශිෂ්‍යයෙකුට වඩා වේගයෙන් ඉදිරියට යා හැකි උපක්‍රම මෙහිදී අපි සාකච්ඡා කරමු.

කෙටි පිළිතුර: ඔව් — රැකියාවක් කරන ශිෂ්‍යයෙකු වෙනුවෙන්ම නිර්මාණය වූ අධ්‍යාපන මාවත් රැසක් ඇත: සවස් කාලයේ හෝ සති අන්තයේ හැදෑරිය හැකි වෘත්තීය සුදුසුකම්, NVQ මට්ටම්, බාහිර උපාධි සහ විවෘත විශ්වවිද්‍යාල පාඨමාලා මෙයට උදාහරණයි. මෙහිදී සාර්ථක වීමට වැදගත් වන්නේ ඔබේ අවසාන ඉලක්කය අනුව මාවත තෝරා ගැනීම සහ දිනපතා අධ්‍යයනය සඳහා කුඩා කාල සීමාවන් වෙන් කිරීමයි. වැඩ කරන ගමන් ඉගෙනීම සාර්ථක වන්නේ ඔබේ "අධිෂ්ඨාන ශක්තිය" (willpower) මත නොව, ඔබ හදාගන්නා "සැලසුම් සහගත රටාව" (structure) මතයි.

රැකියාවක නිරත වන තරුණ තරුණියන් වර්ග දෙකක් සිටිති. ඔවුන් අතර වෙනස මහන්සිය හෝ වාසනාව නොවේ.

පළමු වර්ගයේ කෙනා රැකියාව කරන්නේ ඔහුගේ ඉදිරි ගමන "වෙනුවටයි": රැකියාවක් ලැබුණු පසු, "දැනට" ඉගෙනීම නතර කරයි. වසර පහකට පසුවත් ඒ "දැනට" එලෙසම පවතී — ආදායම වැඩි වී නැත, තෝරා ගැනීම් සීමිතය, පැරණි පොත්පත් ඇඳ යට දූවිලි වදිමින් තිබේ.

දෙවන වර්ගයේ කෙනා රැකියාව කරන්නේ ඔහුගේ ඉදිරි ගමන "තුළයි": ඔහු කරන රැකියාවෙන් ලැබෙන මුදලින් ඔහුගේ අවසාන ඉලක්කයට යාමට අවශ්‍ය අධ්‍යාපනයට වියදම් කරයි. ඔහුගේ සතියේ කාලසටහන තුළ ඉගෙනීම සඳහා වෙන්වූ කාලයක් තිබේ. සෑම වසරකම ඔහුට අලුත් සහතිකයක්, අලුත් දක්ෂතාවයක් සහ ඉතුරුම් එකතු වේ. දෙදෙනාම පටන් ගත්තේ එකම රැකියාවෙනි. නමුත් දශකයකට පසු ඔවුන් සිටින්නේ හාත්පසින්ම වෙනස් ස්ථාන දෙකකය.

මෙම පරිච්ඡේදය ලියා ඇත්තේ ඒ වෙනස ඇති කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කිරීමටයි.

රැකියාවක් කරන ගමන් ඉගෙන ගත හැකි මාවත් මොනවාද?

වැඩ කරන අතරතුර ඉගෙන ගන්නා ශිෂ්‍යයා අසරණව අතරමං විය යුතු නැත — මුළු අධ්‍යාපන පද්ධතියම ඔවුන් වෙනුවෙන් සකස් කළ මාවත් කිහිපයක් තිබේ:

• වෘත්තීය සුදුසුකම් (Professional qualifications): ගිණුම්කරණය (CIMA, ACCA), බැංකුකරණය, අලෙවිකරණය, තොරතුරු තාක්ෂණය (IT), මානව සම්පත් කළමනාකරණය වැනි ක්ෂේත්‍ර. මේවායේ විභාග පවත්වන්නේ අදියර වශයෙන් වන අතර සවස් කාලයේ හෝ සති අන්තයේ ඉගෙන ගත හැකිය. බොහෝ ආයතන උපාධිධාරීන්ට වඩා මෙවැනි ප්‍රායෝගික පළපුරුද්ද සහිත අය වටිනාකමකින් සලකයි.
• NVQ මාවත (The NVQ ladder): මෙය හරියටම වැඩ කරන අය වෙනුවෙන්ම හැදූ ඉණිමඟක් වැනිය. ඔබට දැනට ඇති මට්ටමෙන් ඇතුළු වී, වැඩ කරන අතරතුරේම ඩිප්ලෝමා සහ උපාධි දක්වා ඉහළට යා හැකිය. ආධුනිකත්ව පුහුණු (Apprenticeships) යනු වැඩ කරන ගමන් ඉගෙනීම නිල වශයෙන් පිළිගැනීමයි.
• බාහිර සහ විවෘත විශ්වවිද්‍යාල උපාධි: රජයේ විශ්වවිද්‍යාල උපාධියක් රැකියාව කරන අතරතුරේම ලබා ගැනීමට ඇති අවස්ථාවයි. මෙහිදී කාලය කළමනාකරණය කිරීමේ සම්පූර්ණ වගකීම ඇත්තේ ඔබ සතුවයි. (අන්න ඒ නිසාම තමයි මේ පොත ඔබට අත්‍යවශ්‍ය වෙන්නේ).
• කුසලතා ගොඩනැගීමේ මාවත (The skills-stack route): විශේෂයෙන් ඩිජිටල් ක්ෂේත්‍රයේ වැඩ කරන අයට, එක සහතිකයක් ලැබෙන තුරු නොසිට විවිධ කුසලතා (Skills) එකතු කර ගනිමින් තමන්ගේම නිර්මාණ එකතුවක් (Portfolio) හරහා ආදායම වැඩි කර ගත හැකිය.

මාවත තෝරා ගැනීමේදී ඔබ යා යුතු ඉලක්කය මුලින් තීරණය කරන්න. ඉන්පසු ඒ ඉලක්කයට රැකියාව කරන ගමන් යා හැකි කෙටිම මාවත තෝරන්න. කිසිම වැඩකට නැති පාඨමාලා විකුණන ආයතනවලට රැවටෙන්න එපා — මුදල් ගෙවීමට පෙර සැමවිටම සොයා බලන්න.

රැකියාවත් සමඟ ඉගෙනීම ගළපා ගන්නේ කොහොමද?

වැඩ කරන ගමන් ඉගෙනීම අසාර්ථක වන්නේ මහන්සිය නිසාම නොවේ, නිවැරදි සැලසුමක් නැති නිසාය. ඔබට භාවිත කළ හැකි උපක්‍රම කිහිපයක් මෙන්න:

1. කාලය කුඩා කොටස්වලට බෙදන්න: පැය ගණන් එක දිගට පාඩම් කිරීමට කාලයක් ඔබට නැති විය හැකිය. ඒ වෙනුවට දිනකට විනාඩි 25ක කාල සීමාවන් (Pomodoro) එකක් හෝ දෙකක් වෙන් කරගන්න. සති අන්තයේ පමණක් "වීරයෙක්" වීමට උත්සාහ කරනවාට වඩා දිනපතා චුට්ටක් හෝ ඉගෙනීම ඉතා සාර්ථකයි.
2. රැකියාවේ රටාවට ඉගෙනීම සම්බන්ධ කරන්න: රැකියාවට යාමට පෙර උදෑසන කාලය, බස් එකේ හෝ කෝච්චියේ යන කාලය (මතක තබා ගැනීමට ඇති කරුණු මේ වෙලාවේ බැලිය හැකියි), නැතිනම් රාත්‍රියේ විවේකයෙන් පසු ලැබෙන කාලය ප්‍රයෝජනයට ගන්න. ඔබේ ශක්තිය වැඩිම වෙලාව (Peak hours) හඳුනාගෙන ඒ වෙලාවට අමාරුම කොටස් ඉගෙන ගන්න.
3. ඉරිදා දින චාරිත්‍රය (The Sunday ritual): මෙය කිසිසේත් මඟ නොහැරිය යුතු දෙයකි. සතියේ ඔබ ඉගෙන ගත් ප්‍රමාණය සහ ලබන සතියේ රැකියා මුර (Rosters) අනුව ඉගෙනීමට වෙන් කරන වෙලාවන් සැලසුම් කිරීමට විනාඩි විස්සක් වෙන් කරන්න.
4. මුදල් ඉලක්කයක් තබා ගන්න: ඔබ උපයන මුදලින් ඉතිරි කරන ප්‍රමාණය සහ මීළඟ විභාග ගාස්තු හෝ අවශ්‍ය ලැප්ටොප් එක ගැනීමට යන මුදල ගැන අවධානයෙන් සිටින්න. ඔබ උපයන මුදල ඔබේ අධ්‍යාපනයට පාලමක් වන බව දකින විට, වෙහෙස වී සිටින වෙලාවටත් පාඩම් කිරීමට අමුතු ජවයක් ලැබේ.

තවත් වැදගත් දෙයක්: ඔබ ඉගෙන ගන්නා බව ඔබේ ප්‍රධානියාට පවසන්න. එය බයෙන් හෝ සමාව අයදින ස්වරූපයෙන් නොව, ආඩම්බරයෙන් පවසන්න. හොඳ ආයතන තම සේවකයින් ඉගෙන ගන්නවාට කැමතියි. ඔවුන් ඔබට විභාග දිනවලට නිවාඩු ලබා දීමට පවා පෙළඹෙනු ඇත. එසේ සහයක් නොදක්වන ආයතනයක් නම්, ඔබ ඉක්මනින්ම ඉන් ඉවත් විය යුතු බව ඔබට කලින්ම වැටහෙනු ඇත.

පවුලේ අයට සහ පවුල වෙනුවෙන් උපයන ශිෂ්‍යයාට

ඇතැම් විට ඔබ උපයන්නේ කැමැත්තෙන් නොව, පවුලට වෙනත් ආදායමක් නැති නිසා විය හැකියි. එවැනි දරුවන් ඉන්නා දෙමාපියන්ට මට කියන්නට ඇත්තේ මෙයයි: රැකියාවක් කරන අතරතුරේම ඉහළට ඉගෙන ගන්නා දරුවා ඔබේ පවුලේ අනාගතය දෙගුණයකින් ශක්තිමත් කරයි. ඔවුන්ගේ පාඩම් කරන වෙලාවට, ඔවුන්ගේ රැකියා මුරයට වගේම ගෞරව කරන්න.

ශිෂ්‍යයාට: "සැබෑ ශිෂ්‍යයෝ කියන්නේ පූර්ණකාලීනව ඉගෙන ගන්න අයට විතරයි" කියලා හිතලා දුක් වෙන්න එපා. රැකියාව කරන ගමන් ඉගෙන ගන්නා ඔබ, පූර්ණකාලීන ශිෂ්‍යයෙකුට වඩා අත්දැකීම් අතින් පොහොසත්ය. ඔබ ඉගෙනීම අවසන් කරන විට ඔබ සතුව සහතිකයක් පමණක් නොව, වසර ගණනාවක වැඩ පළපුරුද්ද සහ මිනිසුන් හැසිරවීමේ දක්ෂතාවයද පවතී.

අද රාත්‍රියේම කළ හැකි දේ (හෝ අද රෑම කරන්න)

1. ඔබේ අවසාන ඉලක්කය කුමක්දැයි සිතන්න. රැකියාව කරන අතරතුරේම එතැනට යා හැකි මාවතක් (උදා: NVQ, වෘත්තීය විභාගයක්) සොයා ගන්න.
2. ලබන සතිය සඳහා ඔබේ කාලසටහන එක පිටුවක අඳින්න. රැකියාවට යන වෙලාව, එන වෙලාව සහ දිනපතා අවම වශයෙන් විනාඩි 30ක් ඉගෙනීමට ලැබෙන වෙලාව ලකුණු කරන්න.
3. මුදල් කළමනාකරණය අරඹන්න: ලබන මාසයේ වියදම් සහ අධ්‍යාපනය සඳහා ඉතිරි කළ හැකි මුදල ගණනය කරන්න.
4. හෙට ඔබේ ප්‍රධානියාට හෝ සුපරීක්ෂකවරයාට ඔබ අලුතින් ඉගෙන ගැනීමට යන පාඨමාලාව ගැන පවසන්න.

කෙටියෙන්

• වැඩ කරන අතරතුර ඉගෙනීම යනු සැලසුම් සහගත මාවතකි, එය දෙවන පෙළ තේරීමක් නොවේ.
• වෘත්තීය සුදුසුකම්, NVQ, සහ බාහිර උපාධි මේ සඳහා ඇති හොඳම මාවත් වේ.
• කාලය කළමනාකරණය කරන්න: දිනපතා කුඩා කාල සීමාවන් · ගමන් බිමන් යන වෙලාව · ඉරිදා දින සැලසුම.
• මුදල් සහ ඉගෙනීම යා කරන්න: ඔබ උපයන මුදල ඔබේ අනාගතයට කරන ආයෝජනයක් ලෙස දකින්න.
• මෙය දිගු ගමනක් සේ පෙනුණත්, අවසානයේදී ඔබ සහතිකයක් වගේම වෘත්තීය පළපුරුද්දක්ද ඇති දක්ෂයෙකු බවට පත් වේ.

ඉඩසර ඇකඩමිය සමඟ තවත් පියවරක්

වැඩ කරන අතරතුර ඉගෙන ගන්නා ශිෂ්‍යයා වෙනුවෙන්ම ඉඩසර ඇකඩමිය තුළ විශේෂ මෙවලම් රැසක් තිබේ. ඔබේ ආදායම් සහ ඉතුරුම් ලුහුබැඳීමේ පහසුකම (Earnings & Savings tracker), ඔබට ගැළපෙන NVQ මට්ටම් සහ ආධුනිකත්ව අවස්ථා සොයා දෙන පද්ධතිය (Apprenticeship matcher) සහ වැඩ කරන අතරතුර ඉගෙන ගන්නා අනෙක් දරුවන් සමඟ අදහස් හුවමාරු කර ගත හැකි සමූහයන් ඒ අතර වේ. My Schedule විශේෂාංගය මඟින් ඔබේ රැකියා මුර අතරේ අධ්‍යයන කාලය සැලසුම් කර ගැනීමට උදවු කරයි.

නොමිලේ ආරම්භ කරන්න — ගිණුමක් සාදන්න →

නිතර අසන ප්‍රශ්න

රැකියාව කරන ගමන් ඉගෙන ගත්තම ඒක ගොඩක් කල් යයි නේද? ඒක පාඩුවක් නෙවෙයිද? වසරක් පාසා බැලුවොත් එය ටිකක් හෙමින් සිදුවන බව පෙනේවි. නමුත් වසර පහකින් පසු බලන්න: පූර්ණකාලීනව ඉගෙන ගත් අය සහතිකය අතැතිව රැකියා සොයන විට, ඔබ සතුව සහතිකයත්, වසර පහක පළපුරුද්දත්, බැංකු ගිණුමේ ඉතුරුම් මුදලකුත් තිබේවි. ජයග්‍රහණය මනින්නේ සහතිකය ගන්නා වේගයෙන් නොව, ඔබ යන ගමන (Trajectory) අනුවයි.

රැකියාව ඉවර වෙලා එනකොට හරිම මහන්සියි. පාඩම් කරන්නේ කොහොමද? මහන්සි වෙලාවට පාඩම් කරන්න උත්සාහ කරන්න එපා. ඒ වෙනුවට උදේ වැඩට යන්න කලින් විනාඩි 25ක් පාඩම් කරන්න. බස් එකේ යන වෙලාවේ සටහන් බලන්න. ඉරිදා දින විවේකීව සතියම සැලසුම් කරන්න. පැය ගණන් පාඩම් කරන්න බැරි නම්, "දිනකට විනාඩි 10ක්" වැනි කුඩා ඉලක්කයකින් පටන් ගන්න.

රැකියාවේ වැඩ වැඩි කාලයට මොකද කරන්නේ? එවැනි කාලවලදී ඉගෙනීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර නොකර, "නඩත්තු මට්ටමට" (Maintenance mode) දමන්න. දිනකට විනාඩි 10ක් වැනි සුළු වෙලාවක් පමණක් වැය කරමින් සම්බන්ධය පවත්වා ගන්න. වැඩ අඩු වූ පසු නැවතත් වේගය වැඩි කරන්න.

වයස 22-25 වෙලත් තවම ඉගෙන ගන්නවා කියලා යාළුවෝ ඉස්සරහ ලැජ්ජාවක් හිතෙනවා නම්? අද ලෝකය වෙනස් වී ඇති ආකාරය ගැන සිතන්න. දැන් ලෝකයේ සාර්ථකම මිනිසුන් කියන්නේ ජීවිත කාලය පුරාම ඉගෙන ගන්නා (Lifelong learners) අයටයි. වයස 25 වන විට ආදායමක් ලබමින්, ප්‍රායෝගික වැඩ දන්නා අතරතුරේම ඉගෙන ගන්නා ඔබ ඉන්නේ අනිත් අයට වඩා ගොඩක් ඉදිරියෙනි.

තවදුරටත් කියවීමට

මෙම ජීවිතයේ තවත් අපහසු අවස්ථා ගැන දැන ගැනීමට: වැඩ කරන අතරතුර හෝ රැකවරණය සපයන අතරතුර ඉගෙනීම (Hard Mode). රැකියාව කරන අයට ඇති ඉණිමඟ: NVQ මාවත. මුදල් කළමනාකරණය ගැන: සිසුන් සඳහා මුදල් හැසිරවීමේ දක්ෂතා.

මූලාශ්‍ර

• StudentLanka — Guide to NVQ in Sri Lanka
• VTA — course.vta.lk (ආධුනිකත්ව පුහුණු මාවත්)
• ඉඩසර ක්‍රමය: Part 4 — කාල කළමනාකරණය සහ Flipped Learning