තරංග සහ ශබ්ද — සා/පෙළ විද්‍යාව

තරංගයක් යනු ද්‍රව්‍ය ස්ථිරව ගෙන නොයමින් එක් තැනක සිට තවත් තැනකට ශක්තිය සම්ප්‍රේෂණය කරන කැලඹීමකි. අනුප්‍රස්ථ තරංග ගමන් දිශාවට ලම්බකව කම්පනය වේ (ආලෝකය, ජල තරංග); අනුදිග තරංග ගමන් දිශාවට සමාන්තරව කම්පනය වේ (ශබ්දය — සම්පීඩන හා විරලන).\n\nප්‍රධාන තරංග රාශි: විස්තාරය (A) — තුලිත ස්ථානයෙන් උපරිම විස්ථාපනය (ශක්තිය/ශබ්ද ප්‍රබලතාව හා සම්බන්ධයි); තරංග ආයාමය (λ) — අනුයාත ශීර්ෂ දෙකක් හෝ සම්පීඩන දෙකක් අතර දුර; සංඛ්‍යාතය (f) — තත්පරයකට එක් ලක්ෂ්‍යයක් හරහා ගමන් කරන තරංග ගණන (Hz); ආවර්තය (T) — එක් සම්පූර්ණ තරංගයකට ගතවන කාලය (T = 1/f). තරංග වේගය: v = fλ.\n\nශබ්දයට මාධ්‍යයක් අවශ්‍යයි — එය රික්තය හරහා ගමන් කළ නොහැක. වාතයේ ශබ්දයේ වේගය ≈ 340 m/s; ද්‍රව හා ඝන ද්‍රව්‍යවල වේගවත්ය. තාරතාව සංඛ්‍යාතයට අනුරූප වේ; ශබ්ද ප්‍රබලතාව විස්තාරයට. දෝංකාර යනු ශබ්දයේ පරාවර්තන ය; අධිශබ්ද (>20,000 Hz) වෛද්‍ය රූපගත කිරීමේදී භාවිතා වේ. ආලෝකය 3 × 10⁸ m/s වේගයෙන් ගමන් කරයි — වෙනත් ඕනෑම මාධ්‍යයකට වඩා රික්තයේ වේගවත්ය.