මානව රෝගකාරක ක්ෂුද්‍රජීවීන් සහ බෝවන රෝග

මෙය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන තැන

වසර 2 · වාරය 3

පුනරාවර්තනය සඳහා ප්‍රධාන කරුණු

සංක්ෂිප්ත, විභාගයට සූදානම් ප්‍රධාන කරුණු සමඟ මානව රෝගකාරක ක්ෂුද්‍රජීවීන් සහ බෝවන රෝග ඉක්මනින් පුනරාවර්තනය කරන්න

උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව ගැන: උසස් පෙළ ජීව විද්‍යාව අණුක මට්ටමේ සිට පරිසර පද්ධති මට්ටම දක්වා ජීවය අධ්‍යයනය කරයි.

• බෝවන රෝග යනු ධාරක පටක ආක්‍රමණය කරමින් රෝග ලක්ෂණ ඇති කළ හැකි වෛරස්, බැක්ටීරියා, දිලීර සහ ප්‍රොටොසෝවා වැනි ක්ෂුද්‍රජීවීන් මගින් ඇතිවන රෝග වේ.
• කොක්ගේ උපකල්පන 4: රෝගකාරක ක්ෂුද්‍රජීවියා හඳුනාගැනීමේ විද්‍යාත්මක පදනමයි: 1) සෑම රෝගියෙකු තුළම ක්ෂුද්‍රජීවියා සිටීම, 2) ශුද්ධ ප්‍රභේදයක් ලෙස වගා කිරීම, 3) නිරෝගී සතෙකුට ඇතුළු කළ විට රෝගය ඇතිවීම, 4) එම සත්වයාගෙන් නැවත එම ක්ෂුද්‍රජීවියාම වෙන්කර ගැනීම.
• සම්ප්‍රේෂණ මාර්ග: වාතය මගින් (ක්ෂය රෝගය, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා), ජලය සහ ආහාර මගින් (කොලරාව, ටයිෆොයිඩ්), වාහකයන් මගින් (ඇනොෆිලීස් මගින් මැලේරියාව, ඊඩිස් මගින් ඩෙංගු), සහ සෘජු ලිංගික ස්පර්ශය මගින් (HIV, සිෆිලිස්).
• ව්යාධිජනක යාන්ත්‍රණ: බහිර්විෂ (බැක්ටීරියා මගින් පිටතට ශ්‍රාවය කරන තාප අස්ථායී ප්‍රෝටීන - පිටගැස්ම, කොලරා විෂ) සහ අන්තර්විෂ (ග්‍රෑම් ඍණ බැක්ටීරියාවල බාහිර පටලයේ ඇති LPS ලිපොපොලිසැකරයිඩ - උණ සහ සෙප්ටික් කම්පනය ඇති කරයි).
• වසංගත විද්‍යාත්මක පද: ආවේණික (යම් ප්‍රදේශයක නිරන්තරයෙන් පවතින), වසංගත (ප්‍රදේශයක හදිසියේ බහුලව පැතිරෙන), සහ සාර්ව වසංගත (ලොව පුරා රටවල් ගණනාවක පැතිරෙන).

Must know

• බහිර්විෂ එදිරිව අන්තර්විෂ: බහිර්විෂ ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකින් මාරාන්තික වන අතර විශේෂිත ඉලක්ක සෛල වලට බලපායි (ටොක්සොයිඩ් එන්නත් සෑදිය හැක); අන්තර්විෂ සාමාන්‍ය උණ සහ ප්‍රදාහය ඇති කරන අතර ටොක්සොයිඩ් සෑදිය නොහැක.
• කොක්ගේ උපකල්පනවල සීමාවන්: සියලුම වෛරස් සහ ලාදුරු බැක්ටීරියාව වැනි සෛලීය නොවන මාධ්‍යවල වගා කළ නොහැකි ක්ෂුද්‍රජීවීන් සඳහා මෙය යෙදිය නොහැක.
• බීජෞෂණ සමය: රෝගකාරකයා දේහයට ඇතුළු වූ මොහොතේ සිට පළමු රෝග ලක්ෂණය මතුවන තෙක් ගතවන කාලයයි.

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 9

ඊළඟට යොමු වන්නේ

අදාළ මාතෘකා

විෂය නිර්දේශයේ