ජීවී කොටස — ශාක ව්‍යුහය සහ ප්‍රවහනය — සා/පෙළ විද්‍යාව

ශාක යනු ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය මගින් තමන්ගේ ආහාර නිපදවා ගන්නා බහුසෛලික ජීවීන් ය. පුෂ්පිත ශාකයක ප්‍රධාන අවයව වන්නේ: මුල් (ස්ථාවරත්වය, ජලය හා ඛනිජ ලවණ අවශෝෂණය), කඳ (ආධාරය, ප්‍රවහනය), පත්‍ර (ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය, වායු හුවමාරුව) සහ මල් (ප්‍රජනනය) ය.\n\nජලය හා දිය වූ ඛනිජ ලවණ මුල්වල සිට පත්‍ර දක්වා දාරු පටකය (xylem) හරහා එක් දිශාවකට ගමන් කරයි. පත්‍රවල නිපදවන සීනි ශාකය පුරා පෙති පටකය (phloem) හරහා දෙපැත්තටම ගමන් කරයි. වාෂ්පෝත්ස්‍රජනය යනු ප්‍රධාන වශයෙන් පත්‍ර රන්ධ්‍ර (stomata) හරහා පත්‍රවලින් ජලය වාෂ්ප වී යාමයි. දහවල් ආලෝකයේදී වායු හුවමාරුව සඳහා පත්‍ර රන්ධ්‍ර විවෘත වේ (ආරක්ෂක සෛල ඉදිමේ); රාත්‍රියේදී වැසේ. වාෂ්පෝත්ස්‍රජන ධාරාව ශාකය තුළ ජලය ඉහළට ඇද ගන්නා ඍණ පීඩනයක් ඇති කරයි.\n\nශාක වර්ධනය හෝමෝන මගින් පාලනය වේ: ඔක්සින් (සෛල දිගු වීම, ආලෝකානුවර්තනය — සෙවණැලි පැත්තේ ඔක්සින් එකතු වීම නිසා ශාකය ආලෝකය දෙසට නැමේ), ජිබරලින් (කඳ දිගු වීම, අංකුරණය) සහ සයිටොකයිනින් (සෛල බෙදීම).