ජීවී කොටස — ප්‍රජනනය, බහිස්‍රාවය සහ අස්ථි පද්ධතිය — සා/පෙළ විද්‍යාව

මිනිස් ශරීරය සංකීර්ණ ඒකාබද්ධ පද්ධතියකි. සා/පෙළ විද්‍යා මට්ටමේදී ප්‍රධාන උප පද්ධති වන්නේ ප්‍රජනන, විසර්ජන සහ අස්ථි/මාංශ පේශි පද්ධති ය.\n\nප්‍රජනන පද්ධතිය විශේෂයේ පැවැත්ම සිදු කරයි. කාන්තාවන් තුළ: ඩිම්භ කෝෂ මාසිකව ඩිම්භ නිපදවයි — ඔසප් චක්‍රය (දින ~28) හෝමෝන මගින් (FSH, LH, ඊස්ට්‍රජන්, ප්‍රොජෙස්ටරෝන්) පාලනය වේ. සංසේචනය සිදු වන්නේ ෆැලෝපියානු නාලිකාවේ ය; සංසේචිත ඩිම්භය ගර්භාෂයේ බද්ධ වේ. පිරිමින් තුළ: වෘෂණ ශුක්‍රාණු නිපදවයි.\n\nවිසර්ජන පද්ධතිය පරිවෘත්තීය අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරයි. වකුගඩු රුධිරය පෙරා ප්‍රයෝජනවත් ද්‍රව්‍ය නැවත අවශෝෂණය කර, යූරියා, අතිරික්ත ලවණ හා ජලය මුත්‍රා ලෙස පිට කරයි. පෙනහළු CO₂ පිට කරයි; සම දහඩිය (ලවණ + ජලය) පිට කරයි. අක්මාව විෂ සහිත ඇමෝනියා අඩු විෂ සහිත යූරියා බවට පත් කරයි — යූරියා රුධිරයට එක් වී වකුගඩු මගින් පෙරනු ලැබේ. අස්ථි පද්ධතිය ආධාරය, චලනය (සන්ධි) හා ආරක්ෂාව සපයයි; පේශි ප්‍රතිවිරෝධී යුගල ලෙස ක්‍රියා කරයි (ද්විශිර්ෂ පේශිය හැකිළෙයි ↔ ත්‍රිශිර්ෂ පේශිය ලිහිල් වේ).