ජාති විද්‍යාව — උරුමය සහ විකල්ප — සා/පෙළ විද්‍යාව

ජාන විද්‍යාව යනු පාරම්පරිකත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි — ගතිලක්ෂණ දෙමාපියන්ගෙන් දරුවන්ට සම්ප්‍රේෂණය වන ආකාරයයි. මෙම තොරතුරු DNA (ඩිඔක්සිරයිබෝ නියුක්ලෙයික් අම්ලය) තුළ කේතනය වී ඇත. එය සෛල න්‍යෂ්ටියේ වර්ණදේහවල පිහිටි නියුක්ලියෝටයිඩ භෂ්ම යුගලවලින් (A–T, G–C) සැදුම්ලත් ද්විත්ව හෙලික්සයකි. මිනිසාට වර්ණදේහ 46 ක් (යුගල 23 ක්) ඇත; ප්‍රජනක සෛලවල 23 ක් (ඒක ගුණිත) ඇත.\n\nපරිප්පු ශාක සමඟ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් කළ පරීක්ෂණ මගින් නියම දෙකක් ස්ථාපිත විය: වෙන්වීමේ නියමය (සෑම ජීවියෙක්ම එක් ගතිලක්ෂණයකට ඇලීල දෙකක් දරයි; ප්‍රජනක සෛල සෑදීමේදී ඒවා වෙන් වේ) සහ ස්වායත්ත සංයුජතාවේ නියමය (විවිධ ගතිලක්ෂණ සඳහා වන ඇලීල එකිනෙකින් ස්වායත්තව උරුම වේ). ඇලීලයක් යනු ජානයක විකල්ප ස්වරූපයකි. ප්‍රබල ඇලීල අප්‍රබල ඇලීල වසා දමයි; ඇලීල දෙකම අප්‍රබල නම්, අප්‍රබල බාහිර රූපය පෙනේ.\n\nජාන සංකරණවලදී දරුවන්ගේ අනුපාත පුරෝකථනය කිරීමට Punnett කොටු භාවිතා කරයි. ඒක දෙමුහුන් සංකරණයක් (එක් ගතිලක්ෂණයක්): Aa × Aa මගින් බාහිර රූප අනුපාතය 3:1 (ප්‍රබල : අප්‍රබල) ලැබේ. මිනිසා තුළ ලිංග නිර්ණය: ගැහැණු XX; පිරිමි XY. සමහර තත්ත්ව ලිංග සම්බන්ධ වේ (උදා: වර්ණාන්ධතාව, හීමොෆීලියාව — X සම්බන්ධ අප්‍රබල).