කාර්මික රසායනය සහ පරිසර දූෂණය

මෙය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන තැන

වසර 2 · වාරය 3

පුනරාවර්තනය සඳහා ප්‍රධාන කරුණු

සංක්ෂිප්ත, විභාගයට සූදානම් ප්‍රධාන කරුණු සමඟ කාර්මික රසායනය සහ පරිසර දූෂණය ඉක්මනින් පුනරාවර්තනය කරන්න

උ/පෙළ රසායන විද්‍යාව ගැන: උසස් පෙළ රසායන විද්‍යාව වර්ෂ දෙකක් හරහා භෞතික, අකාබනික සහ කාබනික රසායනය ආවරණය කරයි.

• හේබර් ක්‍රමයෙන් ඇමෝනියා නිෂ්පාදනය: N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g) (ΔH = -92 kJ mol⁻¹) 400–450 °C, 200 atm සහ යකඩ උත්ප්‍රේරක සම්මුති තත්ත්ව යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.
• සල්ෆියුරික් අම්ලය සඳහා ස්පර්ශ ක්‍රමය: 450 °C දී V₂O₅ උත්ප්‍රේරකය මත SO₂ ඔක්සිකරණය කර SO₃ සාදා, එය 98% H₂SO₄ හි දියකර ඕලියම් (H₂S₂O₇) සාදා තනුක කරයි.
• නයිට්‍රික් අම්ලය සඳහා ඔස්වල්ඩ් ක්‍රමය: 900 °C දී Pt-Rh දැල මත ඇමෝනියා ඔක්සිකරණය කර NO සාදා, පසුව NO₂ බවට පත්කර ජලයේ අවශෝෂණය කරයි.
• ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන රසායනික කර්මාන්ත: ලවණ ලේවායන්ගෙන් මුහුදු ලුණු (NaCl) නිස්සාරණය, සබන් සහ ඩිටර්ජන්ට් නිෂ්පාදනය, සහ සල්ෆර් මඟින් ස්වාභාවික රබර් වල්කනීකරණය.
• ප්‍රධාන පරිසර දූෂණ ගැටලු: අම්ල වැසි (SO₂ සහ NO_x මඟින් H₂SO₄ සහ HNO₃ සෑදීම), ප්‍රකාශ රසායනික ධූමිකාව, සහ ක්ලෝරෝෆ්ලෝරෝකාබන් (CFC) මඟින් ඕසෝන් වියෝජනය.

Must know

• හරිත රසායන මූලධර්ම මඟින් පරමාණුක කාර්යක්ෂමතාව, අපද්‍රව්‍ය වැළැක්වීම, ශක්ති සංරක්ෂණය සහ පුනර්ජනනීය අමුද්‍රව්‍ය භාවිතය අවධාරණය කරයි.
• හරිතාගාර ආචරණය: හරිතාගාර වායු (CO₂, CH₄, N₂O, CFCs) මඟින් පිටවන තාප අධෝරක්ත විකිරණ උරාගෙන ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ නංවයි.
• ජල දූෂණ පරාමිතීන්: ජෛව රසායනික ඔක්සිජන් ඉල්ලුම (BOD) මඟින් කාබනික ද්‍රව්‍ය වියෝජනය සඳහා ක්ෂුද්‍රජීවීන් වැය කරන ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය මනිනු ලැබේ.

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Chemistry Syllabus (Unit 14) & DoE Examination Guidelines

විෂය නිර්දේශයේ